AYT İtme ve Momentum Testi
AYT Fizik İtme ve Momentum konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Kütlesi 2 kg olan bir cisim 5 m/s hızla hareket etmektedir. Cismin momentumunun büyüklüğü kaç kg·m/s'dir?Çözüm: Momentum p = m·v = 2·5 = 10 kg·m/s. 25, kinetik enerjinin (½mv²) değeridir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
İtme (impuls) niceliğinin birimi aşağıdakilerden hangisine eşdeğerdir?Çözüm: İtme I = F·Δt olduğundan birimi N·s'dir. 1 N = 1 kg·m/s² olduğundan N·s = kg·m/s olur; bu, momentum birimiyle aynıdır. kg·m/s² kuvvet, J ve W·s enerji birimidir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Sürtünmesiz yatay düzlemde 4 m/s hızla giden 3 kg kütleli bir cisim, durmakta olan 1 kg kütleli cisme çarpıp yapışıyor. Ortak hız kaç m/s olur?Çözüm: Momentum korunur: 3·4 + 1·0 = (3 + 1)·v ⇒ v = 12/4 = 3 m/s. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
0,5 kg kütleli bir top duvara 10 m/s hızla dik olarak çarpıyor ve 8 m/s hızla geri dönüyor. Top ile duvar arasındaki temas süresi 0,1 s olduğuna göre duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvetin büyüklüğü kaç N'dur?Çözüm: Topun ilk yönü pozitif alınırsa Δp = 0,5·(−8) − 0,5·10 = −9 kg·m/s. Ortalama kuvvet F = |Δp|/Δt = 9/0,1 = 90 N. Yön değişimi hesaba katılmazsa (10 − 8) yanlış olarak 10 N bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Durmakta olan 5 kg kütleli bir cisim iç patlamayla iki parçaya ayrılıyor. 2 kg kütleli parça 15 m/s hızla hareket ettiğine göre diğer parçanın hızının büyüklüğü kaç m/s'dir?Çözüm: Başlangıç momentumu sıfırdır; parçaların momentumları eşit büyüklükte ve zıt yönlü olmalıdır: 2·15 = 3·v ⇒ v = 10 m/s (diğer parça 5 − 2 = 3 kg'dır). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Kütlesi 4 kg olan durgun bir tüfekten 20 g kütleli mermi 400 m/s hızla ateşleniyor. Tüfeğin geri tepme hızının büyüklüğü kaç m/s'dir?Çözüm: Ateşlemeden önce toplam momentum sıfırdır: 0,02·400 = 4·V ⇒ V = 8/4 = 2 m/s. 20 g değeri kilograma çevrilmezse sonuç 1000 kat büyük çıkar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Sürtünmesiz yatay düzlemde durmakta olan 2 kg kütleli bir cisme, büyüklüğü 4 s içinde 10 N'dan sıfıra doğrusal olarak azalan yatay bir kuvvet uygulanıyor. Kuvvet sıfır olduğunda cismin hızı kaç m/s olur?Çözüm: İtme, kuvvet-zaman grafiğinin altındaki alandır: I = ½·4·10 = 20 N·s. I = Δp ⇒ 20 = 2·v ⇒ v = 10 m/s. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Sürtünmesiz yatay düzlemde 6 m/s hızla giden 2 kg kütleli K cismi, durmakta olan 1 kg kütleli L cismine merkezi ve esnek olarak çarpıyor. Çarpışmadan sonra L cisminin hızı kaç m/s olur?Çözüm: Esnek merkezi çarpışmada: v_L = 2m_K·u/(m_K + m_L) = 2·2·6/3 = 8 m/s, v_K = (m_K − m_L)·u/(m_K + m_L) = 2 m/s. Kontrol: momentum 2·2 + 1·8 = 12 = 2·6; kinetik enerji 4 + 32 = 36 J = ½·2·36. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Sürtünmesiz yatay düzlemde doğuya doğru 6 m/s hızla giden 1 kg kütleli cisim ile kuzeye doğru 4 m/s hızla giden 2 kg kütleli cisim çarpışıp yapışıyor. Ortak hızın büyüklüğü kaç m/s olur?Çözüm: Momentum vektörel olarak korunur: doğu bileşeni 1·6 = 6, kuzey bileşeni 2·4 = 8 kg·m/s. Toplam momentum √(6² + 8²) = 10 kg·m/s. Ortak hız v = 10/(1 + 2) = 10/3 m/s. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Sürtünmesiz yatay düzlemde gerçekleşen tamamen esnek olmayan (cisimlerin yapıştığı) bir çarpışma için,
I. Sistemin toplam momentumu korunur.
II. Sistemin toplam kinetik enerjisi korunur.
III. Cisimler çarpışmadan sonra ortak hızla hareket eder.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Dış kuvvet olmadığından her çarpışmada momentum korunur; I doğru. Tamamen esnek olmayan çarpışmada kinetik enerjinin bir kısmı ısı, ses ve şekil değişikliğine dönüşür; II yanlış. Cisimler yapıştığı için ortak hızla hareket eder; III doğru. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
İtme ve Momentum Konu Özeti
Momentum, kütle ile hızın çarpımıdır (p⃗ = m·v⃗) ve hız yönünde bir vektördür. Bir cisme etki eden kuvvetin etki süresiyle çarpımına itme denir: I⃗ = F⃗·Δt. İtme, momentumdaki değişime eşittir. Bu ilişki, kısa süreli çarpışmalarda ortalama kuvveti bulmanı sağlar. Değişken kuvvetlerde itme, kuvvet-zaman grafiğinin altındaki alandır. Geri sekme durumlarında momentum değişimi hesaplanırken yön değişimi mutlaka hesaba katılmalıdır; bu nedenle ilk ve son hızlar zıt işaretli alınır.
Dış kuvvetlerin toplamı sıfır olan sistemlerde toplam momentum korunur. Çarpışma, patlama ve geri tepme olaylarında bu ilke kullanılır. Esnek çarpışmada hem momentum hem kinetik enerji korunur; esnek olmayan çarpışmada ise kinetik enerjinin bir kısmı ısıya, sese ve şekil değişikliğine dönüşür. Cisimler çarpışıp yapışıyorsa çarpışma tamamen esnek değildir ve ortak hızla hareket ederler. İki boyutlu çarpışmalarda momentum her eksen için ayrı ayrı korunur.
Bilmen Gerekenler
- Momentum: p⃗ = m·v⃗ (birim kg·m/s)
- İtme: I⃗ = F⃗·Δt = Δp⃗ (birim N·s = kg·m/s)
- Momentumun korunumu: Σp⃗_ilk = Σp⃗_son (dış kuvvet yoksa)
- Yapışarak çarpışma: m₁v₁ + m₂v₂ = (m₁ + m₂)·v_ortak
- Esnek çarpışmada durgun hedef: v₂' = 2m₁·u/(m₁ + m₂), v₁' = (m₁ − m₂)·u/(m₁ + m₂)
- Patlama ve geri tepme: durgun sistemde parçaların momentumları eşit büyüklükte, zıt yönlüdür.
Sık Yapılan Hatalar
- Duvardan geri dönen topun momentum değişimini hız büyüklüklerinin farkıyla bulmak.
- Her çarpışmada kinetik enerjinin korunduğunu sanmak; yalnızca esnek çarpışmada korunur.
- İki boyutlu çarpışmada momentum büyüklüklerini skaler olarak toplamak.
- Momentum ile kinetik enerjiyi karıştırmak; biri vektör, diğeri skalerdir.
Sıkça Sorulan Sorular
İtme ve Momentum testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
İtme ve Momentum testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT İtme ve Momentum testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.