AYT Basit Harmonik Hareket Testi
AYT Fizik Basit Harmonik Hareket konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Küçük genlikle salınan bir basit sarkacın periyodu aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?Çözüm: Küçük genlikli basit sarkacın periyodu T = 2π√(L/g)'dir. Periyot yalnızca ip uzunluğuna ve yer çekimi ivmesine bağlıdır; kütle, özkütle ve (küçük açılarda) genlik periyodu etkilemez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Yay sabiti 40 N/m olan bir yayın ucuna bağlı 0,4 kg kütleli cisim sürtünmesiz yatay düzlemde basit harmonik hareket yapmaktadır. Hareketin periyodu kaç s'dir? (π = 3)Çözüm: Yay sarkacında T = 2π√(m/k) = 2·3·√(0,4/40) = 6·0,1 = 0,6 s. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Uzunluğu 2,5 m olan bir basit sarkacın küçük genlikli salınımlarının periyodu kaç s'dir? (g = 10 m/s², π = 3)Çözüm: T = 2π√(L/g) = 2·3·√(2,5/10) = 6·0,5 = 3 s. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Genliği 0,2 m, açısal frekansı 5 rad/s olan basit harmonik hareket yapan bir cismin ivmesinin en büyük değeri kaç m/s²'dir?Çözüm: En büyük ivme uç noktalarda görülür: a_max = ω²·A = 25·0,2 = 5 m/s². 1 m/s², en büyük hızın (v_max = ω·A) değeridir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Yay sabiti 200 N/m olan bir yaya bağlı cisim, sürtünmesiz yatay düzlemde 10 cm genlikle basit harmonik hareket yapmaktadır. Cisim denge noktasından 5 cm uzaktayken kinetik enerjisi kaç J'dür?Çözüm: Toplam mekanik enerji E = ½·k·A² = ½·200·0,01 = 1 J. x = 0,05 m'de potansiyel enerji ½·200·0,0025 = 0,25 J. Kinetik enerji 1 − 0,25 = 0,75 J. Konum genliğin yarısı olsa da kinetik enerji toplam enerjinin yarısı değildir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Dünya'da periyodu T olan bir basit sarkaç, yer çekimi ivmesinin Dünya'dakinin 1/6'sı olduğu Ay'a götürülüyor. Sarkacın Ay'daki periyodu ne olur?Çözüm: T = 2π√(L/g) olduğundan periyot √g ile ters orantılıdır. g 1/6 katına inince periyot √6 katına çıkar: T_Ay = √6·T. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Bir yayın ucuna bağlı cismin salınım periyodu T'dir. Aynı cisim, ilk yayla özdeş iki yayın paralel bağlanmasıyla oluşturulan sisteme bağlanırsa salınım periyodu ne olur?Çözüm: Özdeş iki yay paralel bağlanınca eşdeğer yay sabiti 2k olur. T = 2π√(m/k) olduğundan periyot 1/√2 katına iner: T' = T/√2. Seri bağlansaydı eşdeğer yay sabiti k/2 olur, periyot √2·T olurdu. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Genliği 5 cm, açısal frekansı 20 rad/s olan basit harmonik hareket yapan bir cisim, denge noktasından 3 cm uzaklıktan geçerken hızının büyüklüğü kaç m/s'dir?Çözüm: Basit harmonik harekette v = ω·√(A² − x²) = 20·√(0,05² − 0,03²) = 20·0,04 = 0,8 m/s. 1 m/s, denge noktasındaki en büyük hızdır (ω·A). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Yatay sürtünmesiz düzlemde salınan bir yay sarkacı için,
I. Genlik artırılırsa periyot değişmez.
II. Cismin kütlesi 4 katına çıkarılırsa periyot 2 katına çıkar.
III. Sistem düşey konuma getirilip Ay'a götürülürse periyot artar.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Yay sarkacının periyodu T = 2π√(m/k)'dir; genlikten bağımsızdır, I doğru. m 4 katına çıkınca periyot √4 = 2 katına çıkar; II doğru. Periyot g'ye bağlı olmadığından düşey yay sarkacının periyodu Ay'da da değişmez; yalnızca denge noktası kayar. III yanlıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Uzunluğu 0,5 m olan bir basit sarkaç, yukarı doğru 2,5 m/s² ivmeyle hızlanan bir asansörün tavanına asılmıştır. Sarkacın küçük genlikli salınımlarının periyodu kaç s'dir? (g = 10 m/s², π = 3)Çözüm: Yukarı ivmeli asansörde etkin yer çekimi ivmesi g' = g + a = 12,5 m/s² olur. T = 2π√(L/g') = 6·√(0,5/12,5) = 6·√0,04 = 6·0,2 = 1,2 s. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Basit Harmonik Hareket Konu Özeti
Basit harmonik hareket, geri çağırıcı kuvvetin denge noktasından uzaklıkla orantılı ve ona zıt yönlü olduğu (F = −k·x) salınım hareketidir. Cisim denge noktasının iki yanında genlik (A) kadar uzaklaşarak salınır. Uç noktalarda hız sıfır, ivme ve geri çağırıcı kuvvet en büyüktür; denge noktasında ise hız en büyük, ivme sıfırdır. Hareket, düzgün çembersel hareketin çap üzerindeki izdüşümüne benzetilebilir; bu nedenle açısal frekans ω, periyot ve frekansla ilişkilidir.
Yay sarkacının periyodu T = 2π√(m/k)'dir; kütleye ve yay sabitine bağlıdır, genliğe ve yer çekimi ivmesine bağlı değildir. Basit sarkaçta ise küçük açılar için T = 2π√(L/g)'dir; periyot ip uzunluğu ve yer çekimi ivmesiyle belirlenir, kütleden bağımsızdır. İvmeli asansörde etkin yer çekimi ivmesi değiştiği için sarkaç periyodu değişir. Salınan sistemde toplam enerji ½·k·A²'dir; kinetik ve potansiyel enerji sürekli birbirine dönüşür.
Bilmen Gerekenler
- Geri çağırıcı kuvvet: F = −k·x
- Yay sarkacı: T = 2π√(m/k); basit sarkaç: T = 2π√(L/g)
- Maksimum hız: v_max = ω·A; maksimum ivme: a_max = ω²·A
- Herhangi bir konumda hız: v = ω·√(A² − x²)
- Toplam enerji: E = ½·k·A²
- Özdeş yaylar: paralelde k_eş = 2k, seride k_eş = k/2
- Yukarı ivmeli asansörde g_etkin = g + a, aşağı ivmelide g − a
Sık Yapılan Hatalar
- Basit sarkacın periyodunun kütleye bağlı olduğunu sanmak.
- Yay sarkacının periyodunun g'ye bağlı olduğunu düşünmek; Ay'da da aynıdır.
- Denge noktasında ivmenin en büyük olduğunu sanmak; ivme uç noktalarda en büyüktür.
- x = A/2 konumunda kinetik enerjinin toplam enerjinin yarısı olduğunu düşünmek; toplamın 3/4'üdür.
Sıkça Sorulan Sorular
Basit Harmonik Hareket testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Basit Harmonik Hareket testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Basit Harmonik Hareket testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.