AYT Manyetizma ve İndüksiyon Testi
AYT Fizik Manyetizma ve İndüksiyon konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Büyüklüğü 0,5 T olan düzgün manyetik alana dik olarak yerleştirilen 20 cm uzunluğundaki bir iletken telden 4 A akım geçmektedir. Tele etki eden manyetik kuvvetin büyüklüğü kaç N'dur?Çözüm: Tel alana dik olduğundan F = B·I·L = 0,5·4·0,2 = 0,4 N. Uzunluk metreye çevrilmezse (L = 20) 40 N gibi yanlış bir sonuç bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Düzgün bir manyetik alanda, hız vektörü manyetik alan çizgilerine paralel olacak şekilde hareket eden yüklü bir parçacığa etki eden manyetik kuvvet için ne söylenebilir?Çözüm: Manyetik kuvvet F = q·v·B·sinθ'dır; θ hız ile alan arasındaki açıdır. Hız alana paralel olduğunda θ = 0° ve sin0° = 0 olduğundan kuvvet sıfırdır; parçacık doğrusal hareketini sürdürür. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Bir proton 2·10⁶ m/s hızla, büyüklüğü 0,5 T olan düzgün manyetik alana dik olarak giriyor. Protona etki eden manyetik kuvvetin büyüklüğü kaç N'dur? (Protonun yükü 1,6·10⁻¹⁹ C)Çözüm: F = q·v·B = 1,6·10⁻¹⁹·2·10⁶·0,5 = 1,6·10⁻¹³ N. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Uzun, düz bir telden 10 A akım geçmektedir. Telden 5 cm uzaklıktaki bir noktada bu akımın oluşturduğu manyetik alanın büyüklüğü kaç T'dir? (B = 2·10⁻⁷·I/d)Çözüm: B = 2·10⁻⁷·I/d = 2·10⁻⁷·10/0,05 = 4·10⁻⁵ T. Uzaklık santimetre olarak (d = 5) kullanılırsa 4·10⁻⁷ T gibi yanlış bir sonuç bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Alanı 0,5 m² olan düz bir halkanın yüzey normali, büyüklüğü 0,2 T olan düzgün manyetik alanla 60° açı yapmaktadır. Halkadan geçen manyetik akı kaç Wb'dir?Çözüm: Manyetik akı Φ = B·A·cosθ'dır; θ alan ile yüzey normali arasındaki açıdır. Φ = 0,2·0,5·cos60° = 0,1·0,5 = 0,05 Wb. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
100 sarımlı bir bobinin her bir sarımından geçen manyetik akı 0,3 s içinde düzgün olarak 0,02 Wb'den 0,08 Wb'ye çıkıyor. Bobinde oluşan indüksiyon emk'sinin büyüklüğü kaç V'tur?Çözüm: Faraday yasası: ε = N·ΔΦ/Δt = 100·(0,08 − 0,02)/0,3 = 100·0,2 = 20 V. Sarım sayısı unutulursa 0,2 V bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Büyüklüğü 0,4 T olan düzgün manyetik alana dik olarak yerleştirilmiş raylar üzerinde, 0,5 m uzunluğundaki iletken bir çubuk alana ve kendisine dik doğrultuda 10 m/s sabit hızla çekiliyor. Rayların uçları 4 Ω'luk bir dirençle birleştirildiğine göre devreden geçen akım kaç A'dir? (Çubuk ve rayların direnci önemsizdir.)Çözüm: Hareketli iletkende oluşan emk ε = B·L·v = 0,4·0,5·10 = 2 V. Ohm yasasıyla I = ε/R = 2/4 = 0,5 A. 2 değeri, emk'nin akım sanılmasından gelir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Düzgün manyetik alana dik giren yüklü bir parçacık r yarıçaplı çembersel yörüngede dolanmaktadır. Parçacığın hızı 2 katına çıkarılıp manyetik alanın büyüklüğü yarıya indirilirse yörünge yarıçapı ne olur?Çözüm: Manyetik kuvvet merkezcil kuvveti sağlar: q·v·B = m·v²/r ⇒ r = m·v/(q·B). v 2 katına, B 1/2 katına çıkınca r = m·(2v)/(q·B/2) = 4·m·v/(q·B), yani yarıçap 4r olur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir çubuk mıknatısın N kutbu, düşey tutulan iletken bir halkaya doğru ekseni boyunca yaklaştırılıyor. Buna göre,
I. Halkada indüksiyon akımı oluşur.
II. Halka mıknatısı iter.
III. Mıknatıs halkanın yakınında hareketsiz bekletildiğinde de halkada akım oluşmaya devam eder.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Mıknatıs yaklaştıkça halkadan geçen akı değişir ve indüksiyon akımı oluşur; I doğru. Lenz yasasına göre akım, akı değişimine karşı koyacak yönde oluşur; halkanın mıknatısa bakan yüzü N kutbu gibi davranır ve mıknatısı iter, II doğru. Mıknatıs hareketsizken akı değişmez, akım oluşmaz; III yanlış. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Aralarındaki uzaklık 0,4 m olan paralel, uzun iki telden aynı yönde 2 A ve 6 A akımlar geçmektedir. Tellerin oluşturduğu bileşke manyetik alanın sıfır olduğu noktalar hangi konumdadır?Çözüm: Akımlar aynı yönlü olduğundan iki telin alanları teller arasında zıt yönlüdür; sıfır noktası teller arasında, küçük akıma yakındır. 2·10⁻⁷·2/x = 2·10⁻⁷·6/(0,4 − x) ⇒ 0,4 − x = 3x ⇒ x = 0,1 m (2 A'lik telden). Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Manyetizma ve İndüksiyon Konu Özeti
Akım geçen teller ve hareketli yükler çevrelerinde manyetik alan oluşturur. Uzun düz telin alanı B = 2·10⁻⁷·I/d ile bulunur ve alan çizgileri teli çevreleyen çemberlerdir; yönü sağ el kuralıyla belirlenir. Manyetik alandaki akım taşıyan tele F = B·I·L·sinθ, hareketli yüke ise F = q·v·B·sinθ büyüklüğünde kuvvet etki eder. Bu kuvvet hıza dik olduğundan yükün hızının büyüklüğünü değiştirmez; alana dik giren yük çembersel yörüngede dolanır. Aynı yönde akım taşıyan paralel teller birbirini çeker.
Bir yüzeyden geçen manyetik alan çizgilerinin miktarına manyetik akı denir: Φ = B·A·cosθ. Akı değiştiğinde iletken halkada indüksiyon emk'si oluşur; Faraday yasasına göre ε = −N·ΔΦ/Δt'dir. Eksi işaret Lenz yasasını ifade eder: indüksiyon akımı, kendisini oluşturan akı değişimine karşı koyacak yöndedir. Manyetik alanda hareket eden iletken çubukta ε = B·L·v kadar emk oluşur. Akı sabit kalırsa, alan ne kadar güçlü olursa olsun indüksiyon akımı oluşmaz.
Bilmen Gerekenler
- Düz telin alanı: B = 2·10⁻⁷·I/d
- Tele etki eden kuvvet: F = B·I·L·sinθ
- Yüklü parçacığa etki eden kuvvet: F = q·v·B·sinθ
- Çembersel yörünge yarıçapı: r = m·v/(q·B)
- Manyetik akı: Φ = B·A·cosθ (θ: alan ile yüzey normali arasındaki açı)
- Faraday yasası: ε = −N·ΔΦ/Δt; hareketli iletken: ε = B·L·v
- Lenz yasası: indüksiyon akımı akı değişimine karşı koyar.
Sık Yapılan Hatalar
- Manyetik akıda θ açısını yüzeyle yapılan açı olarak alıp cos yerine sin kullanmamak; açı normalle ölçülür.
- Sabit ve güçlü bir manyetik alanın içinde duran halkada akım oluştuğunu sanmak.
- Manyetik kuvvetin yüklü parçacığın hızının büyüklüğünü değiştirdiğini düşünmek.
- Sarım sayısını Faraday yasasında unutmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Manyetizma ve İndüksiyon testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Manyetizma ve İndüksiyon testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Manyetizma ve İndüksiyon testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.