AYT Dalga Mekaniği Testi
AYT Fizik Dalga Mekaniği konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Dalga boyu 2 cm, frekansı 10 Hz olan periyodik bir su dalgasının yayılma hızı kaç cm/s'dir?Çözüm: Dalga hızı v = λ·f = 2·10 = 20 cm/s. 5 değeri f/λ oranından gelir ve boyutça hatalıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Periyodik su dalgaları derin ortamdan sığ ortama geçerken aşağıdaki niceliklerden hangisi değişmez?Çözüm: Frekansı dalga kaynağı belirler; ortam değişse de frekans değişmez. Sığ ortamda hız ve dalga boyu azalır. Hızın frekansa oranı dalga boyuna, dalga boyu ile frekansın çarpımı ise hıza eşit olduğundan bunlar da değişir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Çift yarık deneyinde yarıklar arası uzaklık 0,2 mm, yarıkların perdeye uzaklığı 1 m ve kullanılan ışığın dalga boyu 600 nm'dir. Perdede ardışık iki aydınlık saçak arasındaki uzaklık kaç mm'dir?Çözüm: Saçak aralığı Δx = λ·L/d = 600·10⁻⁹·1 / 0,2·10⁻³ = 3·10⁻³ m = 3 mm. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Dalga boyu 500 nm olan ışıkla yapılan bir çift yarık deneyinde, perdedeki 2. karanlık saçağa yarıklardan gelen ışınların yol farkı kaç nm'dir?Çözüm: n. karanlık saçak için yol farkı (n − ½)·λ'dır. 2. karanlık saçak: (2 − ½)·500 = 1,5·500 = 750 nm. 1000 nm, 2. aydınlık saçağın yol farkıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Genişliği 0,1 mm olan tek bir yarıktan geçen 500 nm dalga boylu ışık, yarıktan 2 m uzaktaki perdede kırınım deseni oluşturuyor. Merkezî aydınlık saçağın genişliği kaç cm'dir?Çözüm: Tek yarıkta merkezî aydınlık saçak, iki yanındaki ilk karanlık saçaklar arasında kalır: genişlik 2·λ·L/w = 2·500·10⁻⁹·2 / 10⁻⁴ = 0,02 m = 2 cm. 1 cm, genişliğin yarısıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Frekansı 640 Hz olan ses yayan bir kaynak, durgun bir gözlemciye 20 m/s sabit hızla yaklaşmaktadır. Gözlemcinin algıladığı sesin frekansı kaç Hz'dir? (Havada ses hızı 340 m/s)Çözüm: Kaynak yaklaşırken f' = f·v/(v − v_k) = 640·340/(340 − 20) = 640·340/320 = 680 Hz. Kaynak yaklaştığında algılanan frekans artar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Frekansı 100 MHz olan bir radyo dalgasının havadaki dalga boyu kaç m'dir? (c = 3·10⁸ m/s)Çözüm: λ = c/f = 3·10⁸ / 100·10⁶ = 3·10⁸/10⁸ = 3 m. MHz'nin 10⁶ Hz olduğu unutulursa 3·10⁶ m bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Çift yarık deneyinde perdedeki saçak aralığını artırmak için,
I. Yarıklar arasındaki uzaklığı azaltmak
II. Daha kısa dalga boylu ışık kullanmak
III. Perdeyi yarıklardan uzaklaştırmak
işlemlerinden hangileri tek başına yapılabilir?Çözüm: Δx = λ·L/d'dir. d azalırsa Δx artar (I uygun); λ azalırsa Δx azalır (II uygun değil); L artarsa Δx artar (III uygun). Doğru cevap I ve III'tür. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Havada yapılan bir çift yarık deneyinde saçak aralığı 3 mm'dir. Düzenek hiçbir değişiklik yapılmadan kırılma indisi 4/3 olan suyun içine yerleştirilirse saçak aralığı kaç mm olur?Çözüm: Işığın sudaki dalga boyu λ/n olur. Saçak aralığı dalga boyuyla orantılı olduğundan Δx' = 3/(4/3) = 2,25 mm'ye iner. 4 mm, indisle çarpılarak bulunan yanlış sonuçtur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Derin ortamda dalga boyu 4 cm ve hızı 20 cm/s olan periyodik su dalgaları, normalle 53° açı yapacak şekilde sığ ortama geçiyor. Sığ ortamda dalgaların hızı 12 cm/s olduğuna göre, kırılma açısının sinüsü ve sığ ortamdaki dalga boyu aşağıdakilerden hangisidir? (sin53° = 0,8)Çözüm: Frekans f = 20/4 = 5 Hz'dir ve değişmez; sığ ortamda λ = 12/5 = 2,4 cm. Kırılma yasası: sinθ₁/sinθ₂ = v₁/v₂ ⇒ sinθ₂ = 0,8·12/20 = 0,48. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Dalga Mekaniği Konu Özeti
Dalgalar enerjiyi madde taşımadan iletir. Dalga hızı v = λ·f bağıntısıyla hesaplanır; hız ortama, frekans ise kaynağa bağlıdır. Bu yüzden su dalgaları derin ortamdan sığ ortama geçerken frekans değişmez, hız ve dalga boyu azalır. Dalgalar normalle açı yaparak sınıra geldiğinde kırılır ve sinθ₁/sinθ₂ = v₁/v₂ bağıntısı geçerlidir. Dalgaların bir engelin kenarından ya da dar bir aralıktan geçerken yayılmasına kırınım denir; aralık dalga boyuna göre küçüldükçe kırınım belirginleşir.
İki eş kaynaktan çıkan dalgalar üst üste binerek girişim deseni oluşturur. Çift yarık deneyinde yol farkı dalga boyunun tam katıysa aydınlık, yarım tek katıysa karanlık saçak oluşur. Saçak aralığı Δx = λ·L/d'dir; düzenek suya daldırılırsa dalga boyu kısaldığı için saçaklar sıklaşır. Doppler olayında kaynak ile gözlemci birbirine yaklaşırken algılanan frekans artar, uzaklaşırken azalır. Elektromanyetik dalgalar boşlukta ışık hızıyla yayılır ve c = λ·f bağıntısına uyar.
Bilmen Gerekenler
- Dalga hızı: v = λ·f, f = 1/T
- Kırılma: sinθ₁/sinθ₂ = v₁/v₂ = λ₁/λ₂
- Çift yarık saçak aralığı: Δx = λ·L/d
- n. aydınlık saçak yol farkı: n·λ; n. karanlık saçak: (n − ½)·λ
- Tek yarık merkezî aydınlık genişliği: 2·λ·L/w
- Doppler (hareketli kaynak): f' = f·v/(v ∓ v_k); yaklaşırken frekans artar
- Ortam değişince frekans sabit kalır; sıvıda λ' = λ/n
Sık Yapılan Hatalar
- Ortam değiştiğinde frekansın da değiştiğini düşünmek.
- Kısa dalga boylu ışığın saçak aralığını artırdığını sanmak.
- n. karanlık saçak için yol farkını n·λ almak.
- Doppler olayında kaynağın sesinin gerçekten değiştiğini sanmak; değişen, algılanan frekanstır.
Sıkça Sorulan Sorular
Dalga Mekaniği testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Dalga Mekaniği testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Dalga Mekaniği testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.