AYT Atom Fiziği Testi
AYT Fizik Atom Fiziği konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Rutherford'un altın levha (alfa saçılması) deneyinden çıkarılan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Alfa taneciklerinin çoğunun sapmadan geçmesi atomun büyük ölçüde boş olduğunu, çok azının büyük açılarla geri saçılması pozitif yükün ve kütlenin küçük bir çekirdekte toplandığını gösterir. Enerji düzeyleri Bohr'a, gömülü elektron modeli Thomson'a, temel yük Millikan'a aittir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Hidrojen atomunda elektronun n. enerji düzeyindeki enerjisi Eₙ = −13,6/n² eV bağıntısıyla verilir. Elektron n = 2 düzeyindeyken atomun enerjisi kaç eV'tur?Çözüm: E₂ = −13,6/2² = −13,6/4 = −3,4 eV. Bağlı elektronun enerjisi negatiftir; −6,8 eV, n² yerine n kullanıldığında bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Hidrojen atomunda elektron n = 3 düzeyinden n = 2 düzeyine geçerken yayımlanan fotonun enerjisi yaklaşık kaç eV'tur? (Eₙ = −13,6/n² eV)Çözüm: E_foton = E₃ − E₂ = −13,6/9 − (−13,6/4) = 13,6·(1/4 − 1/9) = 13,6·5/36 ≈ 1,89 eV. Bu geçiş Balmer serisinin ilk (kırmızı) çizgisidir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Bohr atom modeline göre hidrojen atomunda temel hâldeki yörünge yarıçapı r'dir. Elektron n = 3 düzeyindeyken yörünge yarıçapı ne olur?Çözüm: Bohr modelinde yörünge yarıçapı rₙ = n²·r₁ bağıntısıyla artar: r₃ = 3²·r = 9r. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Hidrojen atomları n = 4 uyarılmış düzeyindedir. Atomlar temel hâle dönerken en fazla kaç farklı dalga boyunda ışıma yapılabilir?Çözüm: n düzeyinden yapılabilecek farklı geçiş sayısı n(n − 1)/2'dir: 4·3/2 = 6 (4→3, 4→2, 4→1, 3→2, 3→1, 2→1). 3, yalnızca tek tek aşağı inilen yol düşünüldüğünde bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Temel hâldeki bir hidrojen atomuna 12 eV kinetik enerjili bir elektron çarpıyor ve atomu uyarıyor. Çarpışmadan sonra elektronun kinetik enerjisi kaç eV olur? (Hidrojenin enerji düzeyleri: E₁ = −13,6 eV, E₂ = −3,4 eV, E₃ = −1,51 eV)Çözüm: n = 1'den n = 2'ye uyarma için 10,2 eV, n = 3'e uyarma için 12,09 eV gerekir. Elektronun enerjisi 12 eV olduğundan atom yalnızca n = 2'ye uyarılabilir. Elektronda 12 − 10,2 = 1,8 eV kalır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Hidrojen atomunda n = 2'den n = 1'e geçişte 10,2 eV enerjili foton yayımlanır. Bu fotonun dalga boyu yaklaşık kaç nm'dir? (h·c = 1240 eV·nm)Çözüm: λ = h·c/E = 1240/10,2 ≈ 122 nm. Bu, morötesi bölgedeki Lyman serisinin ilk çizgisidir; 656 nm ise görünür bölgedeki Balmer-alfa çizgisidir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Temel hâldeki hidrojen atomları ile ilgili,
I. 10,2 eV enerjili fotonlar atomlar tarafından soğurulabilir.
II. 11 eV enerjili fotonlar atomlar tarafından soğurulabilir.
III. 11 eV kinetik enerjili elektronlar atomları uyarabilir.
yargılarından hangileri doğrudur? (Hidrojenin temel hâlden uyarılma enerjileri: 10,2 eV; 12,09 eV; 12,75 eV; ... ; iyonlaşma enerjisi 13,6 eV)Çözüm: Foton ya enerjisinin tamamını verir ya da hiç vermez; soğurulabilmesi için enerjisi iki düzey arasındaki farka tam eşit olmalıdır. 10,2 eV soğurulur (I doğru), 11 eV soğurulmaz (II yanlış). Elektron ise enerjisinin bir kısmını verebilir; 11 eV'luk elektron 10,2 eV vererek atomu uyarır ve 0,8 eV ile yoluna devam eder (III doğru). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir X atomunun temel hâlden itibaren uyarılma enerjileri 4,9 eV, 6,7 eV ve 8,8 eV'tur. Temel hâldeki X atomuna 7 eV kinetik enerjili bir elektron çarpıyor. Çarpışmadan sonra elektronun sahip olabileceği en küçük kinetik enerji kaç eV'tur?Çözüm: 7 eV'luk elektron atomu 4,9 eV (kalan 2,1 eV) ya da 6,7 eV (kalan 0,3 eV) düzeyine uyarabilir; 8,8 eV için enerjisi yetmez. Esnek çarpışmada ise 7 eV ile ayrılır. En küçük değer 0,3 eV'tur. 1,8 eV iki düzey arasındaki farktır, elektronun enerjisi değildir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Hidrojen atomunda n = 2 → n = 1 geçişinde yayımlanan fotonun dalga boyu λ₁, n = 3 → n = 2 geçişinde yayımlanan fotonun dalga boyu λ₂'dir. λ₂/λ₁ oranı kaçtır? (Eₙ = −13,6/n² eV)Çözüm: Dalga boyu foton enerjisiyle ters orantılıdır. E₁ = 13,6·(1 − 1/4) = 13,6·3/4, E₂ = 13,6·(1/4 − 1/9) = 13,6·5/36. λ₂/λ₁ = E₁/E₂ = (3/4)/(5/36) = 27/5. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Atom Fiziği Konu Özeti
Atom modelleri deneysel bulgularla gelişmiştir. Thomson atomu pozitif bir küre içine gömülü elektronlar olarak düşündü. Rutherford'un alfa saçılması deneyi atomun büyük ölçüde boş olduğunu, kütlenin ve pozitif yükün çok küçük bir çekirdekte toplandığını gösterdi. Bohr modeli ise elektronların yalnızca belirli enerji düzeylerinde bulunabildiğini ve bu düzeylerde ışıma yapmadığını öne sürdü. Hidrojen için enerji düzeyleri Eₙ = −13,6/n² eV, yörünge yarıçapları rₙ = n²·r₁ bağıntısıyla verilir.
Elektron yüksek bir düzeyden alçak bir düzeye geçerken iki düzeyin enerji farkı kadar enerjili foton yayımlar; bu nedenle her elementin kendine özgü çizgi spektrumu vardır. Atom foton soğururken fotonun enerjisi iki düzey farkına tam eşit olmalıdır; aksi hâlde foton soğurulmaz. Elektron çarpmasıyla uyarmada ise çarpan elektron enerjisinin gerekli kısmını verip kalanıyla yoluna devam edebilir. Temel hâldeki elektronu atomdan koparmak için gereken enerjiye iyonlaşma enerjisi denir.
Bilmen Gerekenler
- Hidrojen enerji düzeyleri: Eₙ = −13,6/n² eV
- Bohr yarıçapı: rₙ = n²·r₁
- Yayımlanan foton: E_foton = E_üst − E_alt = h·f = h·c/λ
- h·c ≈ 1240 eV·nm
- n düzeyinden en fazla n(n − 1)/2 farklı çizgi yayımlanabilir.
- Foton ile uyarma: enerji tam düzey farkına eşit olmalı; elektron ile uyarma: enerji düzey farkından büyük ya da eşit olabilir.
- Lyman serisi n = 1'e (morötesi), Balmer serisi n = 2'ye (görünür) inişlerdir.
Sık Yapılan Hatalar
- Fotonun, enerjisi düzey farkından büyükse bir kısmını verip atomu uyarabileceğini sanmak.
- Enerji düzeylerini n² yerine n ile ölçeklemek.
- Rutherford modelinde elektronların belirli enerji düzeylerinde bulunduğunu düşünmek; bu Bohr'un katkısıdır.
- İki düzey arasındaki enerji farkını çarpışmadan sonra elektronda kalan enerjiyle karıştırmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Atom Fiziği testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Atom Fiziği testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Atom Fiziği testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.