AYT Basit Makineler Testi
AYT Fizik Basit Makineler konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Ağırlığı ve sürtünmesi önemsiz sabit bir makara için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?Çözüm: Sabit makarada ipin iki ucundaki kuvvetler eşittir (F = G); kuvvet kazancı 1'dir. Makara yalnızca kuvvetin yönünü değiştirerek kolaylık sağlar. Hiçbir basit makine işten kazanç sağlamaz. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Ağırlığı ve sürtünmesi önemsiz tek bir hareketli makara ile 200 N ağırlığındaki yük dengede tutulmaktadır. İpin serbest ucuna uygulanan kuvvet kaç N'dur? (İpler düşeydir.)Çözüm: Hareketli makarayı iki ip parçası taşır; her biri yükün yarısını taşır: F = 200/2 = 100 N. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Uzunluğu 5 m, yüksekliği 1 m olan sürtünmesiz bir eğik düzlemde 500 N ağırlığındaki bir yük, eğik düzleme paralel bir kuvvetle sabit hızla yukarı çıkarılıyor. Uygulanan kuvvet kaç N'dur?Çözüm: Sürtünmesiz eğik düzlemde iş korunur: F·L = G·h ⇒ F·5 = 500·1 ⇒ F = 100 N. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Kol yarıçapı 50 cm, silindir yarıçapı 10 cm olan bir çıkrıkla 400 N ağırlığındaki kova sabit hızla yukarı çekiliyor. Kola uygulanan kuvvet kaç N'dur? (Sürtünmeler önemsizdir.)Çözüm: Çıkrıkta tork dengesi: F·R = G·r ⇒ F·50 = 400·10 ⇒ F = 80 N. Kuvvet kazancı R/r = 5'tir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Birbirine doğrudan geçmiş iki dişliden A'nın 20, B'nin 60 dişi vardır. A dişlisi dakikada 30 tur attığına göre B dişlisinin dönüşü için ne söylenebilir?Çözüm: Dişli sayısı ile tur sayısı ters orantılıdır: n_A·N_A = n_B·N_B ⇒ 30·20 = n_B·60 ⇒ n_B = 10 tur/dk. Birbirine doğrudan geçen dişliler zıt yönlerde döner. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Vida adımı 2 mm olan bir kriko, 20 cm uzunluğundaki kolunun ucuna kola dik olarak uygulanan 30 N'luk kuvvetle döndürülüyor. Sürtünmeler önemsiz olduğuna göre kriko en fazla kaç N ağırlığındaki yükü kaldırabilir? (π = 3)Çözüm: Bir tam turda kuvvetin yaptığı iş yükün kazandığı enerjiye eşittir: F·2πR = G·a ⇒ 30·2·3·0,2 = G·0,002 ⇒ 36 = 0,002·G ⇒ G = 18000 N. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
600 N ağırlığındaki bir yük, uzunluğu 6 m ve yüksekliği 2 m olan sürtünmeli bir eğik düzlem boyunca, eğik düzleme paralel 250 N'luk kuvvetle sabit hızla yukarı çıkarılıyor. Eğik düzlemin verimi yüzde kaçtır?Çözüm: Yararlı iş G·h = 600·2 = 1200 J, harcanan iş F·L = 250·6 = 1500 J. Verim = 1200/1500 = 0,80, yani %80. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Bir palanga düzeneğinde hareketli makaralar grubu yükle birlikte 4 ip parçasıyla taşınmaktadır. Hareketli makaraların toplam ağırlığı 40 N, yükün ağırlığı 360 N olduğuna göre, yükü dengede tutmak için ipin serbest ucuna uygulanması gereken kuvvet kaç N'dur? (Sürtünmeler önemsiz, ipler düşeydir.)Çözüm: İp tek parça olduğundan her ip parçasındaki gerilme F'dir. Hareketli kısmın dengesi: 4F = 360 + 40 ⇒ F = 100 N. Makara ağırlığı unutulursa 90 N bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Basit makinelerle ilgili,
I. Basit makinelerle işten kazanç sağlanamaz.
II. Kuvvetten kazanç sağlanan bir basit makinede yoldan kaybedilir.
III. Sürtünmesiz ve ağırlıksız (ideal) bir basit makinenin verimi %100'dür.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: İş korunumu gereği hiçbir basit makine işten kazanç sağlamaz; I doğru. F·yol = G·yükseklik olduğundan kuvvet azaldıkça kuvvetin uygulandığı yol uzar; II doğru. İdeal makinede kayıp olmadığı için harcanan iş yararlı işe eşittir, verim %100'dür; III doğru. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Her birinin ağırlığı 20 N olan iki hareketli makara ayrı iplerle şöyle düzenlenmiştir: 800 N ağırlığındaki yük alttaki makaraya asılıdır; bu makarayı taşıyan ipin bir ucu tavana, diğer ucu üstteki hareketli makaranın merkezine bağlıdır. Üstteki makarayı taşıyan ipin bir ucu tavana bağlıdır, diğer ucu F kuvvetiyle düşey yukarı çekilmektedir. Sistem dengede olduğuna göre F kaç N'dur? (Sürtünmeler önemsiz, ipler düşeydir.)Çözüm: Alttaki makara: 2T₁ = 800 + 20 ⇒ T₁ = 410 N. Üstteki makara bu ip ile aşağı çekilir: 2F = T₁ + 20 = 430 ⇒ F = 215 N. Makara ağırlıkları ihmal edilseydi F = 800/4 = 200 N olurdu. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Basit Makineler Konu Özeti
Basit makineler kuvvetin büyüklüğünü, yönünü ya da uygulama noktasını değiştirerek iş yapmayı kolaylaştıran düzeneklerdir: kaldıraç, makara, palanga, eğik düzlem, çıkrık, dişli, kasnak ve vida bunlara örnektir. Hiçbir basit makine işten kazanç sağlamaz. Kuvvetten kazanç sağlanıyorsa kuvvetin uygulandığı yol aynı oranda uzar. Bu yüzden sürtünmesiz sistemlerde F·(kuvvetin yolu) = G·(yükün yolu) eşitliği her makinede kullanılabilecek genel bir yöntemdir. Kuvvet kazancı yükün kuvvete oranıdır.
Sabit makara yalnızca kuvvetin yönünü değiştirir; hareketli makara ise ağırlıksızsa kuvveti yarıya indirir. Palangada ip tek parçaysa yükü taşıyan ip sayısı n ile F = (G + makara ağırlığı)/n olur. Çıkrıkta kuvvet ve yük yarıçaplarla, dişlilerde tur sayıları diş sayılarıyla ters orantılıdır; birbirine geçen dişliler zıt yönde döner. Vidada bir turda yük vida adımı kadar ilerler. Gerçek makinelerde sürtünme nedeniyle harcanan iş yararlı işten büyüktür ve verim %100'ün altında kalır.
Bilmen Gerekenler
- Genel ilke: F·x_kuvvet = G·x_yük (sürtünmesiz), işten kazanç yoktur.
- Kuvvet kazancı = G/F; verim = (G·h)/(F·x)·100
- Palanga (tek ip): F = (G + G_makara)/n
- Eğik düzlem: F·L = G·h
- Çıkrık: F·R = G·r
- Dişli: n₁·N₁ = n₂·N₂ (doğrudan geçen dişliler zıt yönde döner)
- Vida: F·2πR = G·a (a: vida adımı)
Sık Yapılan Hatalar
- Basit makinelerin işten kazanç sağladığını düşünmek.
- Hareketli makara ağırlığını ihmal etmek; makara ağırlığı yüke eklenmelidir.
- Dişlilerde diş sayısı ile tur sayısının doğru orantılı olduğunu sanmak.
- Sabit makaranın kuvvet kazancı sağladığını düşünmek.
Sıkça Sorulan Sorular
Basit Makineler testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Basit Makineler testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Basit Makineler testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.