AYT Tork ve Denge Testi
AYT Fizik Tork ve Denge konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Bir anahtarın dönme ekseninden 0,5 m uzaklıktaki ucuna, anahtara dik olarak 20 N büyüklüğünde kuvvet uygulanıyor. Kuvvetin dönme eksenine göre torkunun büyüklüğü kaç N·m'dir?Çözüm: Kuvvet kola dik olduğundan τ = F·d = 20·0,5 = 10 N·m. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Bir cismin hem öteleme hem de dönme dengesinde olması için gerekli koşul aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Tam denge için iki şart gerekir: ΣF = 0 (öteleme dengesi) ve ΣΤ = 0 (dönme dengesi). Diğer seçenekler bu şartları tek başına sağlamaz; örneğin torkların tek tek eşit olması, yönleri aynıysa dengeyi sağlamaz. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Ağırlığı önemsiz bir tahterevallinin destek noktasından 2 m uzakta 30 kg kütleli bir çocuk oturmaktadır. 40 kg kütleli ikinci çocuk tahterevalli yatay dengede kalacak biçimde diğer tarafa, destekten kaç m uzağa oturmalıdır?Çözüm: Destek noktasına göre torklar eşit olmalı: 30·g·2 = 40·g·x ⇒ x = 60/40 = 1,5 m. Ağır olan çocuk desteğe daha yakın oturmalıdır; 8/3 m, oran ters kurulduğunda bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Bir ucu etrafında dönebilen 2 m uzunluğundaki çubuğun diğer ucuna, çubukla 30° açı yapan 10 N büyüklüğünde bir kuvvet uygulanıyor. Kuvvetin dönme eksenine göre torkunun büyüklüğü kaç N·m'dir?Çözüm: Torkta kuvvetin kola dik bileşeni kullanılır: τ = F·d·sin30° = 10·2·0,5 = 10 N·m. cos30° kullanılırsa 10√3 N·m, açı yok sayılırsa 20 N·m gibi yanlış sonuçlar bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Ağırlığı 60 N olan 4 m uzunluğundaki düzgün, türdeş bir çubuk iki ucundan desteklerle yatay olarak tutulmaktadır. Çubuğun sol ucundan 1 m uzaklığa 40 N ağırlığında bir yük konuluyor. Sol desteğin çubuğa uyguladığı tepki kuvveti kaç N'dur?Çözüm: Sol uca göre tork dengesi: N_sağ·4 = 60·2 + 40·1 = 160 ⇒ N_sağ = 40 N. Kuvvet dengesi: N_sol + N_sağ = 100 ⇒ N_sol = 60 N. Yük sol uca yakın olduğundan sol destek daha büyük kuvvet uygular. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Ağırlığı önemsiz bir çubuğun x = 0 konumunda 2 kg, x = 5 m konumunda 3 kg kütleli noktasal cisimler bulunmaktadır. Sistemin kütle merkezi hangi konumdadır?Çözüm: x_km = (m₁x₁ + m₂x₂)/(m₁ + m₂) = (2·0 + 3·5)/5 = 3 m. Kütle merkezi ağır olan cisme daha yakındır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Bir ucu duvara menteşeyle bağlı, ağırlığı önemsiz, 2 m uzunluğundaki yatay çubuğun serbest ucuna 50 N ağırlığında bir yük asılmıştır. Çubuğun aynı ucu, çubukla 30° açı yapan bir iple duvara bağlanarak çubuk yatay dengede tutuluyor. İpteki gerilme kuvveti kaç N'dur?Çözüm: Menteşeye göre tork dengesi: ipin çubuğa dik bileşeni T·sin30° ile yük dengelenir: T·sin30°·2 = 50·2 ⇒ T = 50/0,5 = 100 N. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Ağırlığı 120 N olan 6 m uzunluğundaki düzgün, türdeş bir çubuk, sol ucundan 2 m uzaklıktaki bir destek üzerine konuluyor. Çubuğun yatay dengede kalması için sol ucuna kaç N ağırlığında bir yük asılmalıdır?Çözüm: Çubuğun ağırlığı orta noktasından (sol uçtan 3 m) etki eder; bu nokta desteğin 1 m sağındadır. Destek noktasına göre tork dengesi: G·2 = 120·1 ⇒ G = 60 N. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir kuvvetin bir noktaya göre torku ile ilgili,
I. Kuvvetin doğrultusu o noktadan geçiyorsa tork sıfırdır.
II. Kuvvet sabit tutulup kuvvet kolu artırılırsa torkun büyüklüğü artar.
III. Tork skaler bir büyüklüktür.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Kuvvet doğrultusu dönme noktasından geçerse kuvvet kolu sıfırdır ve tork oluşmaz; I doğru. τ = F·d olduğundan kol artarsa tork artar; II doğru. Tork, yönü olan (dönme yönünü belirten) vektörel bir büyüklüktür; III yanlıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Ağırlığı 200 N olan 5 m uzunluğundaki düzgün, türdeş bir merdiven, üst ucu sürtünmesiz düşey bir duvara, alt ucu pürüzlü yatay zemine dayalı olarak dengededir. Merdivenin alt ucu duvardan 3 m uzaktadır. Zeminin merdivene uyguladığı sürtünme kuvveti kaç N'dur?Çözüm: Merdivenin üst ucu 4 m yüksekliktedir (3-4-5 üçgeni). Duvar sürtünmesiz olduğundan duvar kuvveti N_d yataydır. Alt uca göre tork: N_d·4 = 200·1,5 (ağırlığın yatay kolu 3/2 m) ⇒ N_d = 75 N. Yatay denge gereği sürtünme kuvveti f = N_d = 75 N'dur. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Tork ve Denge Konu Özeti
Tork, bir kuvvetin cismi bir eksen etrafında döndürme etkisidir ve τ = F·d·sinθ bağıntısıyla bulunur; burada d dönme noktasından kuvvetin uygulandığı noktaya uzaklık, θ ise kuvvet ile kol arasındaki açıdır. Kuvvetin doğrultusu dönme noktasından geçiyorsa tork sıfırdır. Tork vektörel bir büyüklüktür; yönü sağ el kuralıyla bulunur, soru çözümünde ise saat yönü ve saat yönünün tersi olarak işaretlenmesi yeterlidir. Birimi N·m'dir.
Bir cismin tam dengede olması için hem net kuvvetin hem de herhangi bir noktaya göre net torkun sıfır olması gerekir. Denge sorularında tork alınacak noktayı, bilinmeyen kuvvetlerin geçtiği bir nokta olarak seçmek hesabı çok kolaylaştırır. Düzgün ve türdeş bir çubuğun ağırlığı orta noktasından etki eder. Kütle merkezi, cismin tüm kütlesinin toplanmış gibi düşünülebileceği noktadır ve ağır kısma daha yakındır. Merdiven, menteşeli çubuk ve tahterevalli soruları bu iki şartla çözülür.
Bilmen Gerekenler
- Tork: τ = F·d·sinθ (kuvvetin kola dik bileşeni × kol)
- Denge şartları: ΣF⃗ = 0 ve Στ = 0
- Tahterevalli: m₁·d₁ = m₂·d₂
- Kütle merkezi: x_km = Σ(m·x)/Σm
- Düzgün türdeş çubuğun ağırlığı orta noktadan etki eder.
- Tork için seçilen nokta bilinmeyen kuvvetin uygulama noktası olursa o kuvvet denklemden düşer.
Sık Yapılan Hatalar
- Torku hesaplarken kuvvetin kola dik bileşeni yerine kuvvetin tamamını kullanmak.
- Çubuğun kendi ağırlığını ihmal etmek ya da uç noktasından etki ettirmek.
- Torkların büyüklükçe eşit olmasını dengenin yeterli şartı sanmak; yönler de dikkate alınmalıdır.
- Kütle merkezinin her zaman cismin geometrik ortasında olduğunu düşünmek.
Sıkça Sorulan Sorular
Tork ve Denge testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Tork ve Denge testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Tork ve Denge testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.