TYT Manyetizma Testi
TYT Fizik Manyetizma konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Bir çubuk mıknatıs tam ortasından ikiye bölünürse aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?Çözüm: Mıknatıslarda tek kutup bulunmaz. Mıknatıs kaç parçaya bölünürse bölünsün her parça hem N hem S kutbuna sahip ayrı bir mıknatıs olur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Bir çubuk mıknatısın dışındaki manyetik alan çizgileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?Çözüm: Manyetik alan çizgileri mıknatısın dışında N kutbundan çıkıp S kutbuna girer, mıknatıs içinde S'den N'ye devam ederek kapalı eğri oluşturur. Çizgiler birbirini kesmez ve kutuplara yakın yerlerde daha sıktır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Aşağıdaki maddelerden hangisi bir mıknatıs tarafından belirgin şekilde çekilir?Çözüm: Demir, nikel ve kobalt gibi ferromanyetik maddeler mıknatıs tarafından belirgin şekilde çekilir. Bakır, alüminyum, cam ve plastik gündelik koşullarda mıknatıs tarafından çekilmez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Üzerinden akım geçen uzun düz bir telin çevresinde oluşan manyetik alanın büyüklüğü, telden geçen akımla doğru, telden olan uzaklıkla ters orantılıdır. Telden I akımı geçerken telden d uzaklıktaki bir noktada alan B'dir. Akım 2I yapılır ve 2d uzaklıktaki bir noktaya bakılırsa manyetik alanın büyüklüğü ne olur?Çözüm: B ∝ I / d olduğundan yeni alan B' ∝ 2I / 2d = I / d. Yani B' = B; alan değişmez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Düşey konumdaki uzun, düz bir telden yukarı doğru akım geçmektedir. Telin hemen doğusundaki bir noktada, telin akımından kaynaklanan manyetik alanın yönü nedir? (Sağ el kuralını kullan.)Çözüm: Sağ elin başparmağı akım yönünde (yukarı) tutulduğunda dört parmak manyetik alanın yönünü gösterir; yukarıdan bakıldığında alan çizgileri saat ibresinin tersi yönünde döner. Telin doğusundaki noktada bu dönüş yönü kuzeyi gösterir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Dünya'nın manyetik alanı ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Serbestçe dönebilen bir pusula iğnesinin N kutbu yaklaşık olarak coğrafi kuzeyi gösterir.
II. Dünya'nın coğrafi kuzey kutbu yakınında manyetik S kutbu bulunur.
III. Dünya'nın coğrafi kutupları ile manyetik kutupları tam olarak çakışır.Çözüm: I doğrudur. II doğrudur: pusulanın N kutbu zıt kutup tarafından çekildiğine göre coğrafi kuzey yakınında manyetik S kutbu vardır. III yanlıştır: kutuplar çakışmaz; aradaki açıya sapma açısı denir. Cevap I ve II. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Bir elektromıknatısın (demir çekirdekli bobinin) manyetik etkisini artırmak için aşağıdakilerden hangileri yapılabilir?
I. Bobinin sarım sayısını artırmak
II. Bobinden geçen akımı artırmak
III. Bobinin içine yumuşak demir çekirdek yerleştirmekÇözüm: Bobinin manyetik alanı sarım sayısı ve akımla artar. Demir çekirdek bobinin alanını kendi mıknatıslanmasıyla güçlendirir. Üç yöntemin tamamı etkiyi artırır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Akım geçen bir bobinde sağ elin dört parmağı sarımlardaki akım yönünde kıvrıldığında başparmak neyi gösterir?Çözüm: Bobinler için sağ el kuralında dört parmak akım yönünde tutulur, başparmak bobinin içindeki manyetik alan yönünü, yani bobinin N kutbunu gösterir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Birbirine paralel iki uzun düz telden aynı yönde ve eşit büyüklükte akım geçmektedir. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Teller birbirini çeker.
II. Tellerin tam ortasındaki noktada tellerin oluşturduğu bileşke manyetik alan sıfırdır.
III. Tellerden birinin akımı artırılırsa teller birbirini itmeye başlar.Çözüm: Aynı yönde akım taşıyan paralel teller birbirini çeker (I doğru). Orta noktada iki telin alanları eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür, bileşke sıfırdır (II doğru). Akımın büyüklüğü değişse de yönler aynı kaldıkça teller çekmeye devam eder; itme için akımların zıt yönlü olması gerekir (III yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Kâğıt düzlemine dik, birbirine paralel iki uzun telden K telinden I, L telinden 2I akımı aynı yönde geçmektedir. Teller arasındaki uzaklık 3d'dir. Tellerin akımlarından kaynaklanan bileşke manyetik alanın sıfır olduğu nokta nerededir? (Düz telin alanı akımla doğru, uzaklıkla ters orantılıdır.)Çözüm: Aynı yönlü akımlarda iki telin alanları teller arasında zıt yönlüdür; sıfır noktası arada ve akımı küçük olan tele yakındır. K'den x uzaklıkta: I / x = 2I / (3d − x) → 3d − x = 2x → x = d. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Manyetizma Konu Özeti
Mıknatısların N (kuzey) ve S (güney) olmak üzere iki kutbu vardır; aynı kutuplar birbirini iter, zıt kutuplar çeker. Mıknatıs ne kadar küçük parçalara bölünürse bölünsün her parça yine iki kutuplu bir mıknatıs olur. Mıknatısın etki alanına manyetik alan denir ve alan çizgileriyle gösterilir. Bu çizgiler mıknatısın dışında N'den çıkıp S'ye girer, birbirini kesmez ve kutuplara yakın yerlerde daha sıktır. Demir, nikel ve kobalt mıknatıs tarafından belirgin şekilde çekilir.
Üzerinden akım geçen bir tel çevresinde manyetik alan oluşturur. Düz telin alanı telden geçen akımla doğru, telden uzaklıkla ters orantılıdır ve yönü sağ el kuralıyla bulunur: başparmak akım yönünü, kıvrılan dört parmak alan yönünü gösterir. Bobinde ise dört parmak akım yönünde kıvrıldığında başparmak N kutbunu gösterir. Sarım sayısı, akım ve demir çekirdek elektromıknatısın gücünü artırır. Dünya da büyük bir mıknatıs gibidir; coğrafi kuzey yakınında manyetik S kutbu bulunur.
TYT'de mıknatısın kutup özellikleri, alan çizgilerinin yorumlanması, sağ el kuralıyla yön bulma, elektromıknatısın gücünü etkileyen etkenler ve pusula ile Dünya'nın manyetik alanı soruları çıkar. Birden fazla telin oluşturduğu alanların yönlerini tek tek bulup vektörel olarak toplaman gerekir. Aynı yönde akım taşıyan paralel tellerin birbirini çektiğini, zıt yönlü akımlarda ise ittiğini de bilmelisin. Elektromıknatısların hurda vinci, zil ve hoparlörde kullanımı sık örneklerdir.
Bilmen Gerekenler
- Tek kutuplu mıknatıs yoktur; her parça N ve S kutbuna sahiptir.
- Alan çizgileri dışarıda N'den S'ye yönelir, birbirini kesmez.
- Düz telin alanı B ∝ I / d; yön sağ el kuralıyla bulunur.
- Bobinde dört parmak akım yönünde, başparmak N kutbunu gösterir.
- Elektromıknatısın gücü sarım sayısı, akım ve demir çekirdekle artar.
- Aynı yönde akım taşıyan paralel teller birbirini çeker, zıt yönlüler iter.
- Coğrafi kuzey yakınında manyetik S kutbu vardır; pusulanın N ucu kuzeyi gösterir.
Sık Yapılan Hatalar
- Mıknatıs bölünce tek kutuplu parçalar oluştuğunu sanmak.
- Alan çizgilerinin dışarıda S'den N'ye gittiğini düşünmek.
- Coğrafi kuzey kutbu ile manyetik kuzey kutbunu aynı yerde sanmak.
- Sağ el kuralında düz tel ile bobin için parmakların görevini karıştırmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Manyetizma testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Manyetizma testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Manyetizma testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.