TYT Kaldırma Kuvveti Testi
TYT Fizik Kaldırma Kuvveti konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Bir sıvı içindeki cisme etki eden kaldırma kuvvetinin büyüklüğü, g sabit olmak üzere aşağıdakilerden hangilerine bağlıdır?Çözüm: Arşimet ilkesi: F_k = V_batan · d_sıvı · g. Kaldırma kuvveti cismin kütlesine veya özkütlesine doğrudan bağlı değildir; batan hacim ve sıvının özkütlesi belirleyicidir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Ağırlığı 30 N olan bir tahta blok suda yüzmektedir. Bloğa etki eden kaldırma kuvveti kaç N'dur?Çözüm: Yüzen ve dengede olan bir cisimde kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir: F_k = G = 30 N. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Hacmi 200 cm³ olan bir cisim suya tamamen batırılıyor. Cisme etki eden kaldırma kuvveti kaç N'dur? (d_su = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)Çözüm: V = 200 cm³ = 2 · 10⁻⁴ m³. F_k = V · d · g = 2 · 10⁻⁴ · 1000 · 10 = 2 N. Birim dönüşümü yapılmazsa 2000 gibi hatalı sonuçlar çıkar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Bir cisim dinamometreye asıldığında havada 50 N, suya tamamen batırıldığında 30 N değerini gösteriyor. Cismin hacmi kaç cm³'tür? (d_su = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)Çözüm: Kaldırma kuvveti = havadaki ağırlık − sudaki görünür ağırlık = 50 − 30 = 20 N. V = F_k / (d · g) = 20 / 10000 = 0,002 m³ = 2000 cm³. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Özkütlesi 0,6 g/cm³ olan türdeş bir tahta blok suda (d = 1 g/cm³) yüzmektedir. Bloğun hacminin kaçta kaçı su yüzeyinin üzerindedir?Çözüm: Yüzmede V_batan / V = d_cisim / d_sıvı = 0,6 / 1 = 3/5. Su üzerinde kalan kısım 1 − 3/5 = 2/5'tir. 3/5 batan kısımdır; soruyu dikkatle oku. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Kaldırma kuvveti ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Sıvıya tamamen batmış bir cisim daha derine indirilirse cisme etki eden kaldırma kuvveti değişmez.
II. Sıvıda yüzen bir cisme etki eden kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir.
III. Kabın dibine batmış bir cisme etki eden kaldırma kuvveti cismin ağırlığından büyüktür.Çözüm: I doğrudur: tamamen batmış cismin batan hacmi derinlikle değişmez. II doğrudur: yüzen cisimde F_k = G. III yanlıştır: dibe batan cisimde kaldırma kuvveti ağırlıktan küçüktür, aradaki farkı zemin tepkisi karşılar. Cevap I ve II. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Tatlı sudan tuzlu suya (özkütlesi daha büyük) geçen bir gemi her iki ortamda da yüzmektedir. Geminin yükü değişmediğine göre gemiye etki eden kaldırma kuvveti ve geminin suya batan hacmi için ne söylenebilir?Çözüm: Gemi her iki ortamda yüzdüğü için kaldırma kuvveti ağırlığa eşittir ve değişmez. F_k = V_batan · d · g sabitken d arttığından V_batan azalır; gemi tuzlu suda biraz daha yukarıda yüzer. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Türdeş olmayan bir cismin bir sıvı içinde askıda kalabilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?Çözüm: Askıda kalan cisim tamamen batmıştır ve F_k = G'dir: V · d_sıvı · g = V · d_cisim · g → d_cisim = d_sıvı. Türdeş olmayan cisimde bu, ortalama özkütledir. Özkütlesi küçük olan cisim yüzer. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir cisim X sıvısında hacminin 1/2'si, Y sıvısında ise hacminin 3/4'ü batmış olarak yüzmektedir. X ve Y sıvılarının özkütleleri oranı d_X / d_Y kaçtır?Çözüm: Her iki sıvıda da cisim yüzdüğü için kaldırma kuvvetleri ağırlığa, dolayısıyla birbirine eşittir: (V/2) · d_X · g = (3V/4) · d_Y · g → d_X / d_Y = (3/4) / (1/2) = 3/2. Daha az batan cismin içinde bulunduğu sıvı daha yoğundur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Hacmi 1000 cm³, kütlesi 600 g olan bir top, su dolu bir kabın tabanına bir iple bağlanarak tamamen suya batmış hâlde dengede tutuluyor. İpteki gerilme kuvveti kaç N'dur? (d_su = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)Çözüm: Kaldırma kuvveti F_k = 10⁻³ · 1000 · 10 = 10 N (yukarı). Ağırlık G = 0,6 · 10 = 6 N (aşağı). İp topu aşağı çeker: F_k = G + T → T = 10 − 6 = 4 N. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Kaldırma Kuvveti Konu Özeti
Bir akışkan içindeki cisme, akışkan tarafından yukarı yönde bir kuvvet uygulanır; buna kaldırma kuvveti denir. Arşimet ilkesine göre kaldırma kuvveti, cismin yer değiştirdiği akışkanın ağırlığına eşittir ve F_k = V_batan · d_sıvı · g ile hesaplanır. Bu kuvvet cismin kütlesine ya da özkütlesine değil, batan hacme ve sıvının özkütlesine bağlıdır. Dinamometreyle yapılan ölçümlerde havadaki ağırlık ile sıvıdaki görünür ağırlık arasındaki fark kaldırma kuvvetini verir.
Cismin sıvıdaki durumu özkütlelerin karşılaştırılmasıyla belirlenir. Cismin özkütlesi sıvınınkinden küçükse cisim yüzer, eşitse askıda kalır, büyükse batar. Yüzen ve askıda kalan cisimlerde kaldırma kuvveti ağırlığa eşittir. Dibe batan cisimde ise kaldırma kuvveti ağırlıktan küçüktür ve fark zeminin tepki kuvvetiyle dengelenir. Yüzen bir cismin batan hacminin toplam hacmine oranı, cismin özkütlesinin sıvının özkütlesine oranına eşittir. Türdeş olmayan cisimlerde bu karşılaştırma, cismin ortalama özkütlesiyle yapılır.
TYT'de yüzen cisimde batan kesir, dinamometre farkı, ipe bağlı cisimlerde gerilme kuvveti ve farklı sıvılarda aynı cismin karşılaştırılması sık görülür. Tatlı sudan tuzlu suya geçen gemi gibi yorum soruları da popülerdir. Kuvvet dengesi çizerek yukarı ve aşağı yönlü kuvvetleri eşitlemek çoğu soruyu çözer. Balon, denizaltı ve balıkların yüzme kesesi de bu ilkeyle çalışır. Sıvı ile ilgili verileri SI birimlerine çevirmeyi de ihmal etme.
Bilmen Gerekenler
- F_k = V_batan · d_sıvı · g (Arşimet ilkesi).
- Kaldırma kuvveti = havadaki ağırlık − sıvıdaki görünür ağırlık.
- d_cisim < d_sıvı → yüzer; eşit → askıda; büyük → batar.
- Yüzen ve askıda kalan cisimde F_k = G.
- Yüzen cisimde V_batan / V = d_cisim / d_sıvı.
- Tamamen batmış cisimde kaldırma kuvveti derinlikle değişmez.
- İple dibe bağlı batık cisimde F_k = G + T.
Sık Yapılan Hatalar
- Ağır cisme daha büyük kaldırma kuvveti etki ettiğini sanmak; belirleyici olan batan hacimdir.
- Tuzlu suda geminin kaldırma kuvvetinin arttığını düşünmek; yüzdüğü sürece ağırlığa eşit kalır.
- Batan kesir ile su üstünde kalan kesri karıştırmak.
- cm³'ü m³'e çevirmeden SI birimleriyle hesap yapmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaldırma Kuvveti testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Kaldırma Kuvveti testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Kaldırma Kuvveti testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.