TYT Dalgalar Testi
TYT Fizik Dalgalar konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Dalgalar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?Çözüm: Dalgalar enerji taşır; ortamın tanecikleri yalnızca denge konumları etrafında titreşir, dalgayla birlikte ilerlemez. Mekanik dalgalar boşlukta yayılamaz. Aynı ortamda hız frekansa bağlı değildir. Hem enine hem boyuna dalgalar vardır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Ses dalgaları aşağıdakilerden hangisi ile doğru olarak sınıflandırılır?Çözüm: Ses, yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duyan mekanik bir dalgadır. Havada tanecikler dalganın yayılma doğrultusuna paralel titreşir (sıkışma-genleşme), bu yüzden boyuna dalgadır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Frekansı 4 Hz, dalga boyu 0,5 m olan bir dalganın yayılma hızı kaç m/s'dir?Çözüm: Dalga hızı v = λ · f = 0,5 · 4 = 2 m/s. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Gergin bir yayda dalga oluşturan bir kaynak 2 saniyede 10 tam dalga üretiyor. Bu dalgaların periyodu kaç saniyedir?Çözüm: Frekans f = 10 / 2 = 5 Hz. Periyot frekansın tersidir: T = 1 / f = 1/5 = 0,2 s. 5 frekans değeridir; çeldiricidir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Gergin bir yayda ilerleyen atmanın hızı aşağıdakilerden hangilerine bağlıdır?
I. Yaydaki gerilme kuvvetine
II. Atmayı oluşturan kaynağın frekansına
III. Yayın birim uzunluğunun kütlesineÇözüm: Yaydaki dalganın hızı yalnızca ortamın özelliklerine, yani gerilme kuvvetine ve birim uzunluk başına düşen kütleye bağlıdır. Kaynağın frekansı hızı değil, dalga boyunu belirler. Cevap I ve III. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Aynı gergin yayda oluşturulan dalgaların frekansı artırılırsa dalgaların hızı ve dalga boyu nasıl değişir?Çözüm: Ortam değişmediği için hız sabittir. v = λ · f bağıntısında v sabitken f artarsa λ azalır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Ses dalgalarının boşlukta yayılamamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Ses, taneciklerin titreşimiyle yayılan mekanik bir dalgadır. Boşlukta titreşecek tanecik olmadığından ses yayılamaz. Işık ise elektromanyetik dalga olduğundan boşlukta yayılabilir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Gergin bir ipte ilerleyen atmaların yansıması ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Sabit uçtan yansıyan atma ters döner.
II. Serbest uçtan yansıyan atma ters dönmeden yansır.
III. Aynı ipte yansıyan atmanın hızı gelen atmanın hızına eşittir.Çözüm: Sabit uçta atma ters döner, serbest uçta düz yansır. Yansıyan atma aynı ortamda ilerlediği için hızı değişmez. Üç yargı da doğrudur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir dalga leğeninde su dalgaları derin bölgeden sığ bölgeye geçiyor. Dalgaların frekansı ve dalga boyu nasıl değişir?Çözüm: Frekansı kaynak belirler; ortam değişse de frekans değişmez. Sığ suda dalgaların hızı azalır. v = λ · f bağıntısında f sabitken v azaldığı için dalga boyu da azalır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Bir kişi karşısındaki büyük bir kayalığa doğru bağırıyor ve sesinin yankısını 3 saniye sonra duyuyor. Sesin havadaki hızı 340 m/s olduğuna göre kişi ile kayalık arasındaki uzaklık kaç metredir?Çözüm: Ses 3 saniyede kayalığa gidip geri döner, yani toplam 340 · 3 = 1020 m yol alır. Uzaklık bunun yarısıdır: 1020 / 2 = 510 m. Gidiş-dönüşü hesaba katmamak 1020 m hatasına yol açar. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Dalgalar Konu Özeti
Dalga, bir ortamda oluşan titreşimin enerji taşıyarak yayılmasıdır; ortamın tanecikleri dalgayla birlikte ilerlemez, yalnızca titreşir. Yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duyan dalgalar mekanik (ses, su, yay dalgası), boşlukta da yayılabilen dalgalar elektromanyetik dalgalardır (ışık, radyo). Titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna dikse enine, paralelse boyuna dalga denir. Ses boyuna, ipteki dalga ise enine dalgadır. Dalgalar aynı zamanda atma (tek titreşim) ve periyodik dalga (sürekli titreşim) olarak da sınıflandırılabilir.
Dalga boyu (λ) ardışık iki tepe arasındaki uzaklık, frekans (f) birim zamandaki titreşim sayısı, periyot (T) bir titreşim için geçen süredir ve T = 1 / f ilişkisi vardır. Dalga hızı v = λ · f ile hesaplanır. Hızı ortam, frekansı kaynak belirler. Aynı ortamda frekans artarsa dalga boyu azalır. Yayda atma sabit uçtan ters dönerek, serbest uçtan düz yansır. Su dalgaları sığ bölgeye geçince yavaşlar ve dalga boyu kısalır; frekans değişmez.
TYT'de v = λ · f hesabı, frekansın mı dalga boyunun mu değiştiğine dair yorum, atmaların yansıması, su dalgalarının derinlik değişimindeki davranışı ve ses soruları sık gelir. Yankı sorularında sesin gidip döndüğünü hesaba katmalısın. Sesin boşlukta yayılmadığını, havada yaklaşık 340 m/s hızla gittiğini ve katılarda daha hızlı yayıldığını bilmek de faydalıdır. Deprem dalgaları mekanik dalgalara örnek olarak sorulabilir. Birim dönüşümlerine dikkat etmek önemlidir.
Bilmen Gerekenler
- Dalgalar enerji taşır, madde taşımaz.
- v = λ · f, T = 1 / f.
- Dalganın hızı ortama, frekansı kaynağa bağlıdır.
- Ses boyuna mekanik dalgadır; boşlukta yayılmaz.
- Sabit uçtan yansıyan atma ters döner, serbest uçtan düz yansır.
- Su dalgaları sığ bölgede yavaşlar, dalga boyu kısalır, frekans değişmez.
- Yankıda uzaklık = hız · süre / 2.
Sık Yapılan Hatalar
- Frekansı artırınca aynı ortamda dalga hızının arttığını sanmak.
- Ortam değişince frekansın değiştiğini düşünmek.
- Yankı hesabında gidiş-dönüşü unutup uzaklığı iki kat bulmak.
- Sesi enine dalga ya da elektromanyetik dalga sanmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Dalgalar testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Dalgalar testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Dalgalar testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.