TYT Elektrostatik Testi
TYT Fizik Elektrostatik konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Cam bir çubuk ipek kumaşa sürtüldüğünde cam çubuk pozitif (+) yükle yükleniyor. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Katılarda yer değiştirebilen yükler elektronlardır; protonlar çekirdekte olduğu için aktarılmaz. Cam elektron kaybettiğinde pozitif, ipek elektron kazandığında negatif yüklenir. Yük yoktan var edilmez, yalnızca aktarılır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Birbirini iten iki küçük cisim için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?Çözüm: Nötr bir cisim yüklü cisim tarafından çekilir, itilmez. Zıt yükler çeker. İtme ancak iki cisim de aynı işaretli yüklü olduğunda olur; ancak işaretin + mı − mi olduğu ve yük miktarlarının eşitliği bilinemez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Aşağıdaki maddelerden hangisi iyi bir elektrik iletkenidir?Çözüm: Metallerde serbest elektronlar bulunduğundan yükler kolayca hareket eder. Bakır iyi bir iletkendir; cam, plastik, kuru tahta ve porselen yalıtkandır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Özdeş iki iletken küreden birinin yükü +8q, diğerinin yükü −2q'dur. Küreler birbirine dokundurulup ayrıldıktan sonra her birinin yükü ne olur?Çözüm: Özdeş iletkenler dokundurulunca toplam yük eşit paylaşılır: (+8q − 2q) / 2 = +3q. Toplam yük korunur: +3q + 3q = +6q. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Aralarında d uzaklığı bulunan iki noktasal yük birbirine F büyüklüğünde elektriksel kuvvet uyguluyor. Yüklerin her ikisinin miktarı 2 katına, aralarındaki uzaklık da 2 katına çıkarılırsa aralarındaki kuvvet kaç F olur?Çözüm: Coulomb yasası: F = k · q₁ · q₂ / d². Yeni kuvvet F' = k · (2q₁)(2q₂) / (2d)² = 4 · k · q₁ · q₂ / (4d²) = F. Kuvvet değişmez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Nötr bir elektroskopun topuzuna, dokundurulmadan negatif (−) yüklü bir çubuk yaklaştırılıyor. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?Çözüm: Negatif çubuk topuzdaki elektronları iter; elektronlar yapraklara gider. Topuz pozitif, yapraklar negatif yüklenir ve aynı işaretli yapraklar birbirini iterek açılır. Temas olmadığı için elektroskopun toplam yükü sıfır kalır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Etki (tesir) ile elektriklenme ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Yüklü bir çubuk, nötr küçük kâğıt parçalarını kendine çekebilir.
II. Etki ile elektriklenmede cisimlerin birbirine temas etmesi gerekir.
III. Yüklü bir çubuk yaklaştırılmış nötr bir iletken topraklanıp, önce toprak bağlantısı kesilir sonra çubuk uzaklaştırılırsa iletken, çubuğun yüküne zıt işaretli yükle yüklenir.Çözüm: I doğrudur: çubuk kâğıtta yük ayrışması (kutuplanma) oluşturur; yakın taraftaki zıt yük daha büyük kuvvetle çekilir. II yanlıştır: etki ile elektriklenmede temas yoktur. III doğrudur: topraklamada iletkene zıt işaretli yük kalır. Cevap I ve III. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Yükü −4,8 · 10⁻¹⁸ C olan bir cisimde, nötr durumuna göre kaç tane fazla elektron vardır? (Temel yük e = 1,6 · 10⁻¹⁹ C)Çözüm: Yük temel yükün tam katıdır: n = q / e = 4,8 · 10⁻¹⁸ / 1,6 · 10⁻¹⁹ = 30. Cisim negatif olduğu için 30 fazla elektron vardır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Özdeş K, L ve M iletken kürelerinin yükleri sırasıyla +12q, −4q ve 0'dır. Önce K ile L birbirine dokundurulup ayrılıyor; ardından L ile M birbirine dokundurulup ayrılıyor. Son durumda K, L ve M kürelerinin yükleri sırasıyla nedir?Çözüm: K ile L: (+12q − 4q) / 2 = +4q; K = +4q, L = +4q olur. L ile M: (+4q + 0) / 2 = +2q; L = +2q, M = +2q olur. Sonuç: +4q, +2q, +2q. Kontrol: toplam yük +8q korunmuştur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Bir doğru üzerinde +q yükü x = 0 noktasına, +4q yükü x = 3d noktasına sabitlenmiştir. Üçüncü bir noktasal yük bu doğru üzerinde hangi noktaya konulursa, yüke etki eden net elektriksel kuvvet sıfır olur?Çözüm: İki yük aynı işaretli olduğundan denge noktası yüklerin arasındadır ve küçük yüke daha yakındır. +q'dan x uzaklıkta: k·q/x² = k·4q/(3d − x)² → (3d − x) = 2x → x = d. Üçüncü yükün işareti ve miktarı sonucu değiştirmez. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Elektrostatik Konu Özeti
Elektrostatik, durgun elektrik yüklerini ve aralarındaki etkileşimi inceler. Atomda proton pozitif, elektron negatif yüklüdür; nötr bir cisimde bunların sayısı eşittir. Katılarda yalnızca elektronlar yer değiştirebilir; elektron kaybeden cisim pozitif, elektron kazanan cisim negatif yüklenir. Yük korunur ve temel yük e = 1,6 · 10⁻¹⁹ C'nin tam katları şeklindedir. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker. Yalıtkanlarda yükler bulundukları yerde kalırken iletkenlerde yüzeye dağılır.
Cisimler sürtünme, dokunma ve etki (tesir) yoluyla elektriklenir. Sürtünmede cisimler zıt işaretli ve eşit miktarda yüklenir. Özdeş iletkenler dokundurulduğunda toplam yük eşit paylaşılır. Etki ile elektriklenmede temas olmadan yük ayrışması oluşur; topraklama yapılırsa iletken, yaklaştırılan cismin yüküne zıt işaretle yüklenir. Elektroskop, bir cismin yüklü olup olmadığını ve yükünün işaretini anlamaya yarar. Coulomb yasasına göre iki yük arasındaki kuvvet F = k · q₁ · q₂ / d² ile hesaplanır.
TYT'de dokunma ile yük paylaşımı, elektroskop yapraklarının davranışı, iletken-yalıtkan ayrımı ve Coulomb kuvvetinin değişimi sık sorulur. Coulomb sorularında oranlama yapmak, yani yükler ve uzaklık kaç katına çıktıysa kuvveti ona göre hesaplamak hızlı sonuç verir. Nötr bir cismin yüklü cisim tarafından çekilebildiğini, ama asla itilmediğini unutma. Yıldırım, paratoner ve topraklama da günlük hayat örnekleridir. Toplam yükün her durumda korunduğunu kontrol etmek, işlem hatalarını yakalamanın en kolay yoludur.
Bilmen Gerekenler
- Katılarda yalnızca elektronlar hareket eder; protonlar yer değiştirmez.
- Sürtünme ile elektriklenmede cisimler eşit miktarda zıt işaretli yüklenir.
- Özdeş iletkenler dokununca her birinin yükü toplam yükün yarısıdır.
- Nötr cisim yüklü cisim tarafından çekilir; itme yalnızca aynı işaretli yükler arasında olur.
- Coulomb yasası F = k · q₁ · q₂ / d²; uzaklık 2 katına çıkınca kuvvet 1/4'üne iner.
- Yük q = n · e; e = 1,6 · 10⁻¹⁹ C.
- Aynı işaretli iki yük arasındaki denge noktası küçük yüke daha yakındır.
Sık Yapılan Hatalar
- Pozitif yüklenmeyi proton kazanmak sanmak; pozitif yüklenme elektron kaybıdır.
- Çekme olan her durumda iki cismin de yüklü olduğunu düşünmek; biri nötr olabilir.
- Etki ile elektriklenmede elektroskopun toplam yükünün değiştiğini sanmak.
- Coulomb yasasında uzaklığın karesini almayı unutmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektrostatik testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Elektrostatik testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Elektrostatik testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.