YKS'ye 265 gün

AYT Tepkime Hızı Testi

AYT Kimya Tepkime Hızı konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.

  • 10 soru
  • 15 dakika
  • Çözümlü
  • Test 1/2
15:00 0/10 soru işaretlendi

  1. Soru 1

    Aşağıdakilerden hangisi gaz fazında gerçekleşen bir tepkimenin hızını artırmaz?

  2. Soru 2

    Katalizörlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  3. Soru 3

    2N₂O₅(g) → 4NO₂(g) + O₂(g)
    tepkimesinde belirli bir anda NO₂ gazının oluşma hızı 0,08 mol/(L·s)'dir.
    Buna göre aynı anda O₂ gazının oluşma hızı kaç mol/(L·s)'dir?

  4. Soru 4

    2A(g) + B(g) → C(g) tepkimesi için sabit sıcaklıkta yapılan deneylerin sonuçları aşağıda verilmiştir.
    1. deney: [A] = 0,1 M, [B] = 0,1 M, hız = 2 × 10⁻³ M/s
    2. deney: [A] = 0,2 M, [B] = 0,1 M, hız = 8 × 10⁻³ M/s
    3. deney: [A] = 0,2 M, [B] = 0,2 M, hız = 1,6 × 10⁻² M/s
    Buna göre tepkimenin hız ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?

  5. Soru 5

    İki basamakta gerçekleştiği bilinen bir tepkimenin mekanizması şöyledir:
    1. basamak: NO₂(g) + NO₂(g) → NO₃(g) + NO(g) (yavaş)
    2. basamak: NO₃(g) + CO(g) → NO₂(g) + CO₂(g) (hızlı)
    Buna göre;
    I. Net tepkime NO₂(g) + CO(g) → NO(g) + CO₂(g) şeklindedir.
    II. Tepkimenin hız ifadesi r = k[NO₂][CO] şeklindedir.
    III. NO, tepkimede ara üründür.
    yargılarından hangileri doğrudur?

  6. Soru 6

    Çarpışma teorisi ve aktivasyon enerjisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  7. Soru 7

    Tek basamakta gerçekleşen 2X(g) + Y(g) → Z(g) tepkimesi sabit sıcaklıkta belirli bir hızla ilerlemektedir.
    Sıcaklık sabit tutularak kabın hacmi yarıya indirilirse tepkime hızı kaç katına çıkar?

  8. Soru 8

    X(g) + 2Y(g) → Z(g) tepkimesi için sabit sıcaklıkta elde edilen veriler şunlardır:
    1. deney: [X] = 0,2 M, [Y] = 0,2 M, hız = 4 × 10⁻⁴ M/s
    2. deney: [X] = 0,4 M, [Y] = 0,2 M, hız = 8 × 10⁻⁴ M/s
    3. deney: [X] = 0,2 M, [Y] = 0,4 M, hız = 1,6 × 10⁻³ M/s
    Buna göre aynı sıcaklıkta [X] = 0,1 M ve [Y] = 0,6 M iken tepkime hızı kaç M/s olur?

  9. Soru 9

    Bir tepkimenin ileri yöndeki aktivasyon enerjisi 120 kJ, tepkime entalpisi ΔH = −40 kJ'dir. Ortama katalizör eklendiğinde ileri tepkimenin aktivasyon enerjisi 30 kJ azalmaktadır.
    Buna göre katalizörlü ortamda geri tepkimenin aktivasyon enerjisi kaç kJ olur?

  10. Soru 10

    Tek basamakta gerçekleşen 2NO(g) + O₂(g) → 2NO₂(g) tepkimesiyle ilgili;
    I. Tepkimenin toplam derecesi 3'tür.
    II. Sabit sıcaklıkta kabın hacmi 2 katına çıkarılırsa hız başlangıç hızının 1/8'ine düşer.
    III. NO derişimi 2 katına çıkarılıp O₂ derişimi yarıya indirilirse hız 2 katına çıkar.
    yargılarından hangileri doğrudur?

Tepkime Hızı Konu Özeti

Tepkime hızı, birim zamanda tüketilen giren ya da oluşan ürün miktarındaki değişimdir ve genellikle mol/(L·s) birimiyle ifade edilir. Aynı tepkimede maddelerin harcanma ve oluşma hızları, denkleştirilmiş denklemdeki katsayılarla orantılıdır. Çarpışma teorisine göre bir tepkimenin gerçekleşmesi için taneciklerin çarpışması, bu çarpışmanın uygun geometride olması ve eşik enerjisini (aktivasyon enerjisi) aşması gerekir. Bu koşulları sağlayan çarpışmalara etkin çarpışma denir; ancak çarpışmaların küçük bir kısmı etkindir.

Tepkime hızını derişim, sıcaklık, katalizör, temas yüzeyi ve maddenin türü etkiler. Sıcaklık artışı aktivasyon enerjisini değiştirmez; eşik enerjisini aşan tanecik sayısını artırır. Katalizör, tepkimeye daha düşük aktivasyon enerjili farklı bir yol sunar; ΔH'yi ve denge sabitini değiştirmez, tepkime sonunda değişmeden kalır. Katalizör ileri ve geri tepkimelerin aktivasyon enerjilerini aynı miktarda düşürür. Gaz tepkimelerinde hacmin küçültülmesi derişimleri artırdığı için hızı da artırır.

Hız ifadesi r = k[A]ˣ[B]ʸ şeklinde yazılır; x ve y deneysel olarak bulunur. Tek basamaklı tepkimelerde üsler katsayılara eşittir. Çok basamaklı tepkimelerde hızı en yavaş basamak belirler ve hız ifadesi bu basamağa göre yazılır. Bir basamakta oluşup sonraki basamakta harcanan tür ara üründür. Deney verilerinden derece bulunurken bir maddenin derişimi sabitken diğerinin derişimindeki değişimin hızı nasıl etkilediğine bakılır; hız sabiti k yalnızca sıcaklık ve katalizörle değişir.

Bilmen Gerekenler

  • Maddelerin hızları tepkime katsayılarıyla orantılıdır.
  • Etkin çarpışma için yeterli enerji ve uygun geometri gerekir.
  • Katalizör Ea'yı düşürür; ΔH'yi ve K'yi değiştirmez.
  • Sıcaklık artışı Ea'yı değiştirmez, eşik enerjisini aşan tanecik sayısını artırır.
  • Ea(geri) = Ea(ileri) − ΔH.
  • Çok basamaklı tepkimede hız ifadesi en yavaş basamaktan yazılır.
  • Hız sabiti k derişime değil, sıcaklık ve katalizöre bağlıdır.

Sık Yapılan Hatalar

  • Çok basamaklı tepkimede hız ifadesini net tepkimenin katsayılarından yazmak.
  • Ara ürün ile katalizörü karıştırmak: katalizör başta harcanıp sonda geri oluşur, ara ürün önce oluşup sonra harcanır.
  • Sıcaklığın aktivasyon enerjisini düşürdüğünü sanmak.
  • Hacim değişimi sorularında tüm gazların derişiminin aynı oranda değiştiğini unutmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Tepkime Hızı testini nasıl çözmeliyim?

Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.

Tepkime Hızı testi kaç soru ve kaç dakika?

Bu AYT Tepkime Hızı testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.