AYT Asit Baz Dengesi Testi
AYT Kimya Asit Baz Dengesi konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
25 °C'de 0,01 M HCl çözeltisinin pH değeri kaçtır?Çözüm: HCl kuvvetli asittir, tamamen iyonlaşır: [H⁺] = 0,01 = 10⁻² M. pH = −log[H⁺] = 2. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
HCO₃⁻ iyonunun Brønsted–Lowry tanımına göre eşlenik bazı aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Bir asidin eşlenik bazı, o asitten bir H⁺ çıkarıldığında oluşan türdür. HCO₃⁻ bir proton verince CO₃²⁻ oluşur. H₂CO₃ ise HCO₃⁻'ün eşlenik asididir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
25 °C'de 0,005 M Ba(OH)₂ çözeltisinin pH değeri kaçtır? (Ba(OH)₂ tamamen iyonlaşır.)Çözüm: Ba(OH)₂ → Ba²⁺ + 2OH⁻. [OH⁻] = 2 × 0,005 = 0,01 M. pOH = 2; 25 °C'de pH + pOH = 14 → pH = 12. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
25 °C'de 0,1 M HA zayıf asit çözeltisinin pH değeri kaçtır? (HA için Ka = 1 × 10⁻⁵)Çözüm: HA ⇌ H⁺ + A⁻. Zayıf asitte [H⁺] ≈ √(Ka × C) = √(10⁻⁵ × 0,1) = √(10⁻⁶) = 10⁻³ M. pH = 3. İyonlaşma yüzdesi %1 olduğundan yaklaşım geçerlidir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
25 °C'de 100 mL 0,3 M HCl çözeltisi ile 100 mL 0,1 M NaOH çözeltisi karıştırılıyor.
Oluşan çözeltinin pH değeri kaçtır? (Hacimlerin toplandığı varsayılacaktır.)Çözüm: n(H⁺) = 0,1 × 0,3 = 0,03 mol; n(OH⁻) = 0,1 × 0,1 = 0,01 mol. Nötrleşme sonrası 0,02 mol H⁺ artar. Toplam hacim 0,2 L → [H⁺] = 0,02 / 0,2 = 0,1 M. pH = 1. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Aşağıdaki tuzlardan hangisinin sulu çözeltisi 25 °C'de bazik özellik gösterir?Çözüm: CH₃COONa, zayıf asit (CH₃COOH) ile kuvvetli bazdan (NaOH) oluşur. CH₃COO⁻ iyonu hidroliz olur: CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻; çözelti baziktir. NH₄Cl asidik; NaCl, KNO₃ ve KBr nötrdür. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Aşağıdaki karışımlar ayrı ayrı 1 L suda hazırlanıyor:
I. 0,2 mol CH₃COOH ve 0,1 mol NaOH
II. 0,1 mol HCl ve 0,1 mol NaCl
III. 0,1 mol NH₃ ve 0,1 mol HCl
Bu karışımlardan hangileri tampon çözelti oluşturur?Çözüm: I: 0,1 mol NaOH, 0,1 mol CH₃COOH'u nötrleştirir; ortamda 0,1 mol CH₃COOH ve 0,1 mol CH₃COO⁻ kalır. Zayıf asit ve eşlenik bazı birlikte bulunduğundan tampondur. II: HCl kuvvetli asittir; Cl⁻ eşlenik baz olarak etkisizdir, tampon değildir. III: NH₃ ve HCl eşit molde tamamen tepkimeye girer, yalnızca NH₄Cl kalır; NH₃ kalmadığı için tampon değildir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
25 °C'de 0,05 M NH₃ çözeltisinin pH değeri kaçtır? (NH₃ için Kb = 2 × 10⁻⁵)Çözüm: NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻. [OH⁻] ≈ √(Kb × C) = √(2 × 10⁻⁵ × 0,05) = √(10⁻⁶) = 10⁻³ M. pOH = 3, pH = 14 − 3 = 11. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
25 °C'de 0,2 M CH₃COOH ve 0,1 M CH₃COONa içeren bir tampon çözeltinin pH değeri kaçtır? (CH₃COOH için Ka = 2 × 10⁻⁵; log 2 = 0,3)Çözüm: Tampon çözeltide [H⁺] = Ka × [HA] / [A⁻] = 2 × 10⁻⁵ × 0,2 / 0,1 = 4 × 10⁻⁵ M. pH = −log(4 × 10⁻⁵) = 5 − log 4 = 5 − 2 × 0,3 = 4,4. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
25 °C'de 50 mL 0,2 M CH₃COOH çözeltisi, 50 mL 0,2 M NaOH çözeltisi ile tamamen nötrleştiriliyor.
Eşdeğerlik noktasında çözeltinin pH değeri kaçtır? (CH₃COOH için Ka = 1 × 10⁻⁵; Kw = 1 × 10⁻¹⁴; hacimler toplanır)Çözüm: Eşdeğerlik noktasında 0,01 mol CH₃COO⁻ oluşur, toplam hacim 0,1 L → [CH₃COO⁻] = 0,1 M. Kb = Kw / Ka = 10⁻¹⁴ / 10⁻⁵ = 10⁻⁹. [OH⁻] = √(Kb × C) = √(10⁻⁹ × 0,1) = 10⁻⁵ M. pOH = 5, pH = 9. Zayıf asit–kuvvetli baz titrasyonunda eşdeğerlik noktası baziktir. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Asit Baz Dengesi Konu Özeti
Brønsted–Lowry tanımına göre asit proton (H⁺) veren, baz proton alan türdür. Bir asit proton verdiğinde eşlenik bazı, bir baz proton aldığında eşlenik asidi oluşur. Suyun kendi iyonlaşması Kw = [H⁺][OH⁻] ile ifade edilir ve 25 °C'de 1 × 10⁻¹⁴'tür. Buradan pH + pOH = 14 bağıntısı çıkar. Kuvvetli asit ve bazlar suda tamamen iyonlaştığından [H⁺] ya da [OH⁻] doğrudan derişimden bulunur; Ba(OH)₂ gibi bazlarda her formül birimi iki OH⁻ verir.
Zayıf asit ve bazlar kısmen iyonlaşır ve iyonlaşma sabitleri Ka ile Kb ile tanımlanır. Seyreltik ve zayıf bir asitte [H⁺] ≈ √(Ka × C), zayıf bir bazda [OH⁻] ≈ √(Kb × C) yaklaşımı kullanılır. Eşlenik asit–baz çifti için Ka × Kb = Kw'dir. Zayıf asit ile kuvvetli bazdan oluşan tuzlar (CH₃COONa) hidroliz sonucu bazik, zayıf baz ile kuvvetli asitten oluşan tuzlar (NH₄Cl) asidik, kuvvetli asit ve kuvvetli bazdan oluşan tuzlar ise nötr çözelti oluşturur.
Tampon çözeltiler zayıf bir asit ile eşlenik bazını ya da zayıf bir baz ile eşlenik asidini birlikte içerir ve az miktarda asit veya baz eklendiğinde pH'ı fazla değiştirmez. Tampon çözeltide [H⁺] = Ka × [HA] / [A⁻] bağıntısı kullanılır. Titrasyonda eşdeğerlik noktası, asit ve bazın mol eşdeğerlerinin eşit olduğu andır. Kuvvetli asit–kuvvetli baz titrasyonunda bu noktada pH 7, zayıf asit–kuvvetli baz titrasyonunda ise 7'den büyüktür; yarı nötrleşme noktasında pH = pKa olur.
Bilmen Gerekenler
- 25 °C'de Kw = 1 × 10⁻¹⁴ ve pH + pOH = 14.
- Eşlenik baz, asitten bir H⁺ çıkarılarak bulunur (HCO₃⁻ → CO₃²⁻).
- Zayıf asitte [H⁺] ≈ √(Ka × C); zayıf bazda [OH⁻] ≈ √(Kb × C).
- Eşlenik çift için Ka × Kb = Kw.
- CH₃COONa bazik, NH₄Cl asidik, NaCl nötr çözelti oluşturur.
- Tampon: [H⁺] = Ka × [HA] / [A⁻]; zayıf asit ile eşlenik bazı birlikte bulunmalıdır.
- Zayıf asit–kuvvetli baz titrasyonunda eşdeğerlik noktası baziktir; yarı nötrleşmede pH = pKa.
Sık Yapılan Hatalar
- Ba(OH)₂ ve H₂SO₄ gibi çok değerlikli türlerde iyon sayısını unutmak.
- Karıştırma sorularında artan H⁺ ya da OH⁻'yi toplam hacme bölmemek.
- Kuvvetli asit ve tuzunun (HCl + NaCl) tampon oluşturduğunu sanmak.
- Eşdeğerlik noktasında pH'ın her zaman 7 olduğunu düşünmek.
Sıkça Sorulan Sorular
Asit Baz Dengesi testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Asit Baz Dengesi testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Asit Baz Dengesi testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.