AYT Modern Atom Teorisi Testi
AYT Kimya Modern Atom Teorisi konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Baş kuantum sayısı n = 4 olan bir enerji katmanında bulunabilecek en fazla orbital sayısı kaçtır?Çözüm: Bir katmandaki orbital sayısı n² ile bulunur. n = 4 için 4² = 16 orbital vardır (4s: 1, 4p: 3, 4d: 5, 4f: 7). 32 ise bu katmanın alabileceği en fazla elektron sayısıdır (2n²). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
₂₄Cr atomunun temel hâl elektron dizilimi aşağıdakilerden hangisidir? ([Ar]: ₁₈Ar dizilimi)Çözüm: Krom, küresel simetri kararlılığı nedeniyle Aufbau sırasından sapar. 4s² 3d⁴ yerine bir elektron 3d'ye geçer ve yarı dolu 4s¹ 3d⁵ dizilimi oluşur. Bu nedenle temel hâl dizilimi [Ar] 4s¹ 3d⁵ şeklindedir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
₂₆Fe³⁺ iyonundaki yarı dolu orbital sayısı x, ₂₄Cr atomundaki yarı dolu orbital sayısı y'dir.
Buna göre x ve y aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Fe: [Ar] 4s² 3d⁶. İyon oluşurken önce en dış katman olan 4s'den elektron verilir: Fe³⁺: [Ar] 3d⁵. Beş d orbitalinin her birinde birer elektron vardır, x = 5. Cr: [Ar] 4s¹ 3d⁵; 4s'de 1, 3d'de 5 tek elektron bulunur, y = 6. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Aşağıda bir elektron için üç farklı kuantum sayısı takımı verilmiştir.
I. n = 2, ℓ = 1, mℓ = −1, ms = +½
II. n = 3, ℓ = 3, mℓ = 0, ms = −½
III. n = 4, ℓ = 2, mℓ = +2, ms = +½
Bu takımlardan hangileri mümkündür?Çözüm: ℓ değeri 0 ile n − 1 arasında, mℓ değeri −ℓ ile +ℓ arasında olmalıdır. I: n = 2 için ℓ = 1 (2p) ve mℓ = −1 uygundur. II: n = 3 için ℓ en fazla 2 olabilir, ℓ = 3 mümkün değildir. III: n = 4, ℓ = 2 (4d) ve mℓ = +2 uygundur. Mümkün olanlar I ve III'tür. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
X³⁺ iyonunun elektron dizilimi [Ar] 3d² ile bitmektedir.
Buna göre X elementinin periyodik sistemdeki yeri aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: X³⁺ iyonu 3 elektron vermiştir; bu elektronlar önce 4s'den (2 tane), sonra 3d'den (1 tane) ayrılır. Nötr atom: [Ar] 4s² 3d³ (₂₃V). En büyük katman numarası 4 olduğundan 4. periyottadır; s ve d elektronlarının toplamı 5 olduğundan d bloğunda 5B grubundadır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Bir X atomunun ilk dört iyonlaşma enerjisi (kJ/mol) sırasıyla 700, 1400, 7600 ve 10300'dür.
Buna göre X ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?Çözüm: İkinci ve üçüncü iyonlaşma enerjileri arasında büyük bir sıçrama (1400 → 7600) vardır. Bu, iki elektron verildikten sonra soy gaz düzenine ulaşıldığını gösterir; X 2A grubunda bir metaldir ve değerlik elektron sayısı 2'dir. Kararlı iyonu X²⁺'dır. Bu veriler yalnızca grubu (2A) gösterir; elementin hangi periyotta olduğu, dolayısıyla atom numarası bu verilerle kesin olarak belirlenemez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
₁₁Na, ₁₂Mg ve ₁₃Al atomlarının birinci iyonlaşma enerjilerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Periyotta soldan sağa iyonlaşma enerjisi genel olarak artar; ancak 2A grubu (tam dolu 3s²) 3A grubundan daha yüksek iyonlaşma enerjisine sahiptir, çünkü Al'de koparılan 3p¹ elektronu daha kolay uzaklaşır. Bu nedenle sıralama Na < Al < Mg olur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
₂₉Cu atomunun temel hâlinde açısal momentum kuantum sayısı ℓ = 2 olan elektron sayısı x, manyetik kuantum sayısı mℓ = 0 olan elektron sayısı y'dir.
Buna göre x + y toplamı kaçtır?Çözüm: Cu: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ 3d¹⁰. ℓ = 2 olan elektronlar d elektronlarıdır: x = 10. mℓ = 0 olan elektronlar: her s orbitali (1s: 2, 2s: 2, 3s: 2, 4s: 1 → 7), her p alt katmanının mℓ = 0 orbitali (2p: 2, 3p: 2 → 4) ve 3d'nin mℓ = 0 orbitali (2) → y = 13. x + y = 10 + 13 = 23. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
₇N atomu için yazılan üç elektron dizilimi aşağıda verilmiştir.
1. dizilim: 1s² 2s² 2pₓ² 2p_y¹ 2p_z⁰
2. dizilim: 1s² 2s¹ 2p⁴
3. dizilim: 1s² 2s³ 2p²
Bu dizilimlerle ilgili;
I. Birinci dizilim Hund kuralına aykırıdır.
II. İkinci dizilim temel hâl dizilimidir.
III. Üçüncü dizilim Hund kuralına aykırıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Birinci dizilimde 2p orbitalleri boşken bir orbitale iki elektron konmuştur; eş enerjili orbitallere önce birer elektron yerleşmelidir, bu Hund kuralına aykırıdır (I doğru). İkinci dizilimde 2s'den 2p'ye elektron geçmiştir; bu uyarılmış hâldir, temel hâl değildir (II yanlış). Üçüncü dizilimde bir orbitalde 3 elektron vardır; bu Hund'a değil Pauli ilkesine aykırıdır (III yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
X²⁺ iyonunun elektron dizilimi [Ar] 3d⁶ ile bitmektedir.
Buna göre X elementi ile ilgili;
I. 4. periyot 8B grubundadır.
II. Atom numarası 26'dır.
III. X³⁺ iyonunda 3 tane yarı dolu orbital bulunur.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: X²⁺ iyonu 4s'deki iki elektronu vermiştir; nötr atom [Ar] 4s² 3d⁶ yani ₂₆Fe'dir (II doğru). 4. periyotta, s + d elektron sayısı 8 olduğundan 8B grubundadır (I doğru). X³⁺: [Ar] 3d⁵ olup 5 yarı dolu orbital içerir (III yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Modern Atom Teorisi Konu Özeti
Modern atom teorisi, elektronun yerini kesin bir yörünge yerine olasılık bölgeleriyle, yani orbitallerle açıklar. Her elektron dört kuantum sayısıyla tanımlanır: baş kuantum sayısı (n) enerji düzeyini, açısal momentum kuantum sayısı (ℓ) orbital türünü, manyetik kuantum sayısı (mℓ) orbitalin uzaydaki yönelimini, spin kuantum sayısı (ms) ise elektronun dönme yönünü belirtir. ℓ değeri 0 ile n − 1, mℓ değeri −ℓ ile +ℓ arasında değişir. Bir katmanda n² orbital ve en fazla 2n² elektron bulunur.
Elektronlar orbitallere Aufbau ilkesi (düşük enerjiden yükseğe), Pauli ilkesi (bir orbitalde zıt spinli en fazla iki elektron) ve Hund kuralına (eş enerjili orbitallere önce tek tek, paralel spinle yerleşme) göre dizilir. Cr ve Cu gibi elementlerde yarı dolu ve tam dolu d orbitallerinin kararlılığı nedeniyle 4s¹ dizilimi görülür. İyon oluşurken geçiş metalleri elektronlarını önce en dış katmandaki s orbitalinden verir. Son elektronun bulunduğu orbital elementin bloğunu, en büyük katman numarası periyodunu gösterir.
Periyodik özellikler elektron dizilimindeki düzenden kaynaklanır. Periyotta soldan sağa atom yarıçapı genel olarak azalır, iyonlaşma enerjisi ve elektronegatiflik artar; grupta yukarıdan aşağıya ise yarıçap artar, iyonlaşma enerjisi azalır. 2A ile 3A ve 5A ile 6A arasında iyonlaşma enerjisinde istisnalar vardır. Ardışık iyonlaşma enerjilerindeki büyük sıçrama, atomun değerlik elektron sayısını ve dolayısıyla grubunu belirlemede kullanılır. Örneğin ikinci ve üçüncü iyonlaşma enerjileri arasında büyük fark bulunan bir atom 2A grubundadır ve bileşiklerinde +2 yük alır.
Bilmen Gerekenler
- Bir katmandaki orbital sayısı n², en fazla elektron sayısı 2n²'dir.
- ℓ = 0, 1, 2, 3 değerleri sırasıyla s, p, d, f orbitallerine karşılık gelir; mℓ değeri −ℓ ile +ℓ arasındadır.
- Pauli ilkesine göre bir orbitalde zıt spinli en fazla iki elektron bulunur.
- Hund kuralı: Eş enerjili orbitallere elektronlar önce birer birer, paralel spinle yerleşir.
- ₂₄Cr: [Ar] 4s¹ 3d⁵ ve ₂₉Cu: [Ar] 4s¹ 3d¹⁰ dizilimleri Aufbau sırasının istisnalarıdır.
- Geçiş metalleri katyon oluştururken elektronlarını önce 4s, sonra 3d orbitalinden verir.
- Ardışık iyonlaşma enerjilerinde büyük sıçramadan önceki elektron sayısı değerlik elektron sayısını verir.
- İyonlaşma enerjisinde 2A > 3A ve 5A > 6A istisnaları görülür.
Sık Yapılan Hatalar
- Fe³⁺ gibi iyonların dizilimini yazarken elektronları 4s yerine 3d orbitalinden koparmak.
- Pauli ihlali ile Hund ihlalini karıştırmak: bir orbitalde üç elektron Pauli'ye, boş orbital varken eşleşme Hund'a aykırıdır.
- Uyarılmış hâl dizilimini (ör. 1s² 2s¹ 2p⁴) temel hâl sanmak.
- Periyotta iyonlaşma enerjisinin her zaman düzenli arttığını düşünüp 2A–3A istisnasını unutmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Modern Atom Teorisi testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Modern Atom Teorisi testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Modern Atom Teorisi testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.