AYT Kimyasal Denge Testi
AYT Kimya Kimyasal Denge konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g)
tepkimesinin derişimler cinsinden denge sabiti (Kc) ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Denge sabiti, ürün derişimlerinin katsayı kuvvetleri çarpımının girenlerin derişimlerinin katsayı kuvvetleri çarpımına oranıdır: Kc = [NH₃]² / ([N₂][H₂]³). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
2SO₂(g) + O₂(g) ⇌ 2SO₃(g) ΔH < 0
Dengedeki bu sistemde SO₃ miktarını artırmak için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?Çözüm: İleri tepkime ekzotermik olduğundan sıcaklık düşürülünce denge ileri (ısı veren) yöne kayar ve SO₃ artar. Sıcaklığı artırmak ve O₂ çekmek dengeyi geri kaydırır; hacim artışı gaz mol sayısının fazla olduğu sola kaydırır; katalizör denge konumunu değiştirmez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
1 litrelik sabit hacimli bir kaba 0,4 mol H₂ ve 0,4 mol I₂ gazları konuluyor. Sabit sıcaklıkta
H₂(g) + I₂(g) ⇌ 2HI(g)
dengesi kurulduğunda kapta 0,6 mol HI bulunduğu belirleniyor.
Buna göre bu sıcaklıkta tepkimenin Kc değeri kaçtır?Çözüm: 0,6 mol HI oluşması için 0,3 mol H₂ ve 0,3 mol I₂ harcanır. Dengede [H₂] = [I₂] = 0,1 M, [HI] = 0,6 M. Kc = (0,6)² / (0,1 × 0,1) = 0,36 / 0,01 = 36. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g)
tepkimesinin 127 °C'deki Kc değeri 0,5'tir.
Buna göre aynı sıcaklıkta tepkimenin Kp değeri kaçtır? (R = 0,082 L·atm/(mol·K))Çözüm: Kp = Kc(RT)^Δn. Gaz mol sayısı değişimi Δn = 2 − 1 = 1. T = 400 K. Kp = 0,5 × 0,082 × 400 = 16,4. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Belirli bir sıcaklıkta
A₂(g) + B₂(g) ⇌ 2AB(g) Kc = 16
olduğuna göre aynı sıcaklıkta
AB(g) ⇌ ½A₂(g) + ½B₂(g)
tepkimesinin Kc değeri kaçtır?Çözüm: Tepkime ters çevrilince K'nın tersi alınır: 2AB ⇌ A₂ + B₂ için K = 1/16. Katsayılar yarıya bölününce K'nın karekökü alınır: √(1/16) = 1/4. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
PCl₅(g) ⇌ PCl₃(g) + Cl₂(g) tepkimesinin belirli bir sıcaklıktaki Kc değeri 0,1'dir. Aynı sıcaklıkta 2 litrelik bir kaba 0,4 mol PCl₅, 0,2 mol PCl₃ ve 0,2 mol Cl₂ konuluyor.
Buna göre sistemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?Çözüm: Derişimler: [PCl₅] = 0,2 M, [PCl₃] = 0,1 M, [Cl₂] = 0,1 M. Tepkime oranı Qc = (0,1 × 0,1) / 0,2 = 0,05. Qc < Kc (0,05 < 0,1) olduğundan tepkime ileri yönde ilerler; PCl₅ azalır, PCl₃ ve Cl₂ artar, toplam gaz mol sayısı artar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Kapalı bir kapta CaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g) dengesi kurulmuştur.
Bu dengeyle ilgili;
I. Kc = [CO₂] şeklindedir.
II. Sabit sıcaklıkta ortama bir miktar CaCO₃ katısı eklemek dengeyi bozmaz.
III. Sabit sıcaklıkta kabın hacmi artırılırsa yeni dengede CO₂ derişimi ilk dengedekine eşit olur.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Saf katıların derişimleri sabit kabul edildiğinden denge ifadesine yazılmaz: Kc = [CO₂] (I doğru). Katı eklemek derişim değiştirmediğinden dengeyi bozmaz (II doğru). Hacim artınca CO₂ derişimi azalır, denge ileri kayar; sıcaklık sabit olduğundan Kc = [CO₂] değişmez, yeni dengede [CO₂] yine aynı değere ulaşır (III doğru). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
2 litrelik sabit hacimli bir kaba 1 mol N₂O₄ gazı konuluyor. Sabit sıcaklıkta
N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g) Kc = 0,1
dengesi kuruluyor.
Buna göre dengede başlangıçtaki N₂O₄'ün yüzde kaçı ayrışmıştır?Çözüm: Başlangıç [N₂O₄] = 0,5 M. x M ayrışırsa dengede [N₂O₄] = 0,5 − x, [NO₂] = 2x. Kc = (2x)² / (0,5 − x) = 0,1 → 4x² + 0,1x − 0,05 = 0 → x = [−0,1 + √(0,01 + 0,8)] / 8 = (−0,1 + 0,9) / 8 = 0,1 M. Ayrışma yüzdesi = 0,1 / 0,5 × 100 = %20. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Sabit hacimli bir kapta başlangıçta SO₂ gazının kısmi basıncı 3 atm, O₂ gazının kısmi basıncı 2 atm'dir. Sabit sıcaklıkta
2SO₂(g) + O₂(g) ⇌ 2SO₃(g)
dengesi kurulduğunda kaptaki toplam basınç 4 atm olarak ölçülüyor.
Buna göre bu sıcaklıkta tepkimenin Kp değeri kaçtır?Çözüm: O₂'nin kısmi basıncı y atm azalsın: SO₂ 2y azalır, SO₃ 2y oluşur. Toplam basınç = (3 − 2y) + (2 − y) + 2y = 5 − y = 4 → y = 1. Dengede P(SO₂) = 1, P(O₂) = 1, P(SO₃) = 2 atm. Kp = (2)² / [(1)² × 1] = 4. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
1 litrelik bir kapta CO(g) + H₂O(g) ⇌ CO₂(g) + H₂(g) tepkimesi dengededir. Dengede 0,1 mol CO, 0,4 mol H₂O, 0,2 mol CO₂ ve 0,2 mol H₂ bulunmaktadır.
Sabit sıcaklıkta kaba 0,3 mol CO gazı eklendiğinde yeni denge kurulduğunda H₂ derişimi kaç mol/L olur?Çözüm: Kc = (0,2 × 0,2) / (0,1 × 0,4) = 1. CO eklenince [CO] = 0,4 M olur; denge ileri kayar. x M harcanırsa: (0,2 + x)² / [(0,4 − x)(0,4 − x)] = 1 → 0,2 + x = 0,4 − x → x = 0,1. Yeni [H₂] = 0,2 + 0,1 = 0,3 mol/L. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Kimyasal Denge Konu Özeti
Kapalı bir sistemde tersinir bir tepkimenin ileri ve geri hızları eşitlendiğinde dinamik denge kurulur. Dengede tepkimeler durmaz; ancak madde derişimleri ve renk, basınç gibi gözlenebilir özellikler sabit kalır. Denge sabiti Kc, ürün derişimlerinin katsayı kuvvetleri çarpımının girenlerin derişimlerinin katsayı kuvvetleri çarpımına oranıdır. Saf katı ve sıvılar denge ifadesine yazılmaz. Gaz tepkimelerinde kısmi basınçlarla Kp yazılır ve Kp = Kc(RT)^Δn bağıntısı geçerlidir. K yalnızca sıcaklıkla değişir.
Tepkime ters çevrilirse yeni denge sabiti 1/K olur; katsayılar n ile çarpılırsa K'nın n. kuvveti alınır, yarıya bölünürse karekökü alınır. Tepkimeler toplandığında denge sabitleri çarpılır. Herhangi bir anda derişimlerle hesaplanan tepkime oranı Q, K ile karşılaştırılarak tepkimenin yönü bulunur: Q < K ise ileri, Q > K ise geri yönde ilerler, Q = K ise sistem dengededir. Denge hesaplarında başlangıç, değişim ve denge satırlarından oluşan tablo kullanmak işi kolaylaştırır.
Le Chatelier ilkesine göre dengedeki bir sisteme dış etki yapıldığında sistem bu etkiyi azaltacak yönde tepki verir. Bir maddenin derişimi artırılırsa denge o maddeyi harcayan yöne kayar. Sabit sıcaklıkta hacim küçültülürse denge gaz mol sayısının az olduğu tarafa kayar. Sıcaklık artışı endotermik yönü destekler ve K değerini değiştiren tek etkendir. Katalizör dengeye daha çabuk ulaşılmasını sağlar ama denge konumunu değiştirmez. Katı eklemek ya da çıkarmak heterojen dengeyi bozmaz.
Bilmen Gerekenler
- Kc ifadesine saf katı ve sıvılar yazılmaz.
- Kp = Kc(RT)^Δn; Δn gaz ürünlerin mol sayısından gaz girenlerinkinin çıkarılmasıyla bulunur.
- Ters tepkimenin K'si 1/K; katsayılar n ile çarpılınca Kⁿ olur.
- Q < K ise ileri, Q > K ise geri yönde tepkime ilerler.
- Denge sabiti yalnızca sıcaklıkla değişir.
- Ekzotermik tepkimede sıcaklık artışı K'yi küçültür, endotermikte büyütür.
- Katalizör denge konumunu ve K'yi değiştirmez.
Sık Yapılan Hatalar
- Denge ifadesinde mol sayısını derişim sanıp kap hacmine bölmeyi unutmak.
- Derişim, basınç veya hacim değişiminin K değerini değiştirdiğini düşünmek.
- Heterojen dengelerde katı maddeleri Kc ifadesine yazmak.
- Q ile K karşılaştırmasında yönü ters yorumlamak.
Sıkça Sorulan Sorular
Kimyasal Denge testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Kimyasal Denge testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Kimyasal Denge testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.