AYT Kimyasal Tepkimelerde Enerji Testi
AYT Kimya Kimyasal Tepkimelerde Enerji konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Aşağıdaki olaylardan hangisi endotermiktir?Çözüm: Erime, katı tanecikler arasındaki çekimleri zayıflatmak için ısı gerektirir; endotermiktir. Yanma, yoğuşma, nötrleşme ve donma ise ısı açığa çıkaran (ekzotermik) olaylardır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Aşağıdaki maddelerden hangisinin standart oluşum entalpisi (ΔH°f) sıfırdır?Çözüm: Elementlerin standart koşullardaki (25 °C, 1 atm) en kararlı hâllerinin standart oluşum entalpisi sıfır kabul edilir. Bromun bu koşullardaki kararlı hâli sıvı Br₂'dir. O₃, elmas ve atomik Cl kararlı hâl değildir; H₂O ise bir bileşiktir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
C(grafit) + O₂(g) → CO₂(g) ΔH = −394 kJ
CO(g) + ½O₂(g) → CO₂(g) ΔH = −283 kJ
Buna göre C(grafit) + ½O₂(g) → CO(g) tepkimesinin ΔH değeri kaç kJ'dir?Çözüm: Birinci tepkime aynen alınır, ikinci tepkime ters çevrilir (ΔH işaret değiştirir): CO₂ → CO + ½O₂, ΔH = +283 kJ. Toplanınca C + ½O₂ → CO elde edilir. ΔH = −394 + 283 = −111 kJ. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
C₂H₅OH(s) + 3O₂(g) → 2CO₂(g) + 3H₂O(s)
tepkimesinin standart entalpi değişimi kaç kJ'dir?
(ΔH°f değerleri: C₂H₅OH(s) = −278 kJ/mol, CO₂(g) = −394 kJ/mol, H₂O(s) = −286 kJ/mol)Çözüm: ΔH° = ΣΔH°f(ürünler) − ΣΔH°f(girenler) = [2(−394) + 3(−286)] − [(−278) + 3(0)] = (−788 − 858) + 278 = −1646 + 278 = −1368 kJ. O₂ element olduğundan oluşum entalpisi sıfırdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g)
tepkimesinin entalpi değişimi kaç kJ'dir?
(Ortalama bağ enerjileri: H–H = 436 kJ/mol, Cl–Cl = 243 kJ/mol, H–Cl = 432 kJ/mol)Çözüm: ΔH = Σ(kırılan bağ enerjileri) − Σ(oluşan bağ enerjileri). Kırılan: 1 H–H + 1 Cl–Cl = 436 + 243 = 679 kJ. Oluşan: 2 H–Cl = 2 × 432 = 864 kJ. ΔH = 679 − 864 = −185 kJ. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(s) ΔH = −890 kJ
Buna göre 4 g CH₄ gazı yeterince O₂ ile tamamen yakıldığında kaç kJ ısı açığa çıkar? (H = 1, C = 12)Çözüm: n(CH₄) = 4 / 16 = 0,25 mol. 1 mol CH₄ yandığında 890 kJ açığa çıkarsa 0,25 mol için 0,25 × 890 = 222,5 kJ ısı açığa çıkar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Ekzotermik bir tepkimeyle ilgili;
I. Ürünlerin potansiyel enerjileri toplamı girenlerinkinden düşüktür.
II. Tepkimenin ΔH değeri pozitiftir.
III. Tepkime her koşulda kendiliğinden ve hızlı gerçekleşir.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Ekzotermik tepkimede enerji açığa çıkar; ürünlerin potansiyel enerjisi girenlerinkinden düşüktür (I doğru) ve ΔH < 0'dır (II yanlış). ΔH'nin işareti tepkimenin hızı hakkında bilgi vermez; birçok ekzotermik tepkime (ör. yanma) başlatılmak için aktivasyon enerjisine ihtiyaç duyar (III yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
N₂(g) + 2O₂(g) → 2NO₂(g) ΔH = +68 kJ
N₂(g) + 2H₂(g) → N₂H₄(s) ΔH = +51 kJ
H₂(g) + ½O₂(g) → H₂O(s) ΔH = −286 kJ
Buna göre N₂H₄(s) + 3O₂(g) → 2NO₂(g) + 2H₂O(s) tepkimesinin ΔH değeri kaç kJ'dir?Çözüm: Birinci tepkime aynen alınır (+68). İkinci tepkime ters çevrilir: N₂H₄ → N₂ + 2H₂, ΔH = −51. Üçüncü tepkime 2 ile çarpılır: 2H₂ + O₂ → 2H₂O, ΔH = −572. Toplandığında N₂ ve H₂ sadeleşir, O₂ toplamı 3 olur. ΔH = 68 − 51 − 572 = −555 kJ. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
C₃H₈(g) + 5O₂(g) → 3CO₂(g) + 4H₂O(s) ΔH = −2220 kJ
Buna göre C₃H₈ gazının standart molar oluşum entalpisi kaç kJ/mol'dür?
(ΔH°f: CO₂(g) = −394 kJ/mol, H₂O(s) = −286 kJ/mol)Çözüm: ΔH = ΣΔH°f(ürünler) − ΣΔH°f(girenler) → −2220 = [3(−394) + 4(−286)] − ΔH°f(C₃H₈) → −2220 = −2326 − ΔH°f(C₃H₈) → ΔH°f(C₃H₈) = −2326 + 2220 = −106 kJ/mol. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
C₂H₄(g) + H₂(g) → C₂H₆(g) ΔH = −124 kJ
Ortalama bağ enerjileri C–C = 348 kJ/mol, C–H = 413 kJ/mol ve H–H = 436 kJ/mol olduğuna göre, C=C bağının ortalama bağ enerjisi kaç kJ/mol'dür?
(Yapılar: CH₂=CH₂ ve CH₃–CH₃)Çözüm: Tepkimede C₂H₄'teki 4 C–H bağı C₂H₆'da da korunur; değişen bağlar: kırılan 1 C=C ve 1 H–H, oluşan 1 C–C ve 2 C–H. ΔH = (C=C + 436) − (348 + 2 × 413) → −124 = C=C + 436 − 1174 → C=C = 1174 − 436 − 124 = 614 kJ/mol. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Kimyasal Tepkimelerde Enerji Konu Özeti
Kimyasal tepkimelerde bağlar kırılıp yeni bağlar oluşurken enerji alışverişi olur. Sabit basınçta alınan ya da verilen ısı entalpi değişimi (ΔH) ile ifade edilir. Isı veren ekzotermik tepkimelerde ürünlerin entalpisi girenlerden düşüktür ve ΔH < 0'dır; ısı alan endotermik tepkimelerde ise ΔH > 0'dır. Yanma, nötrleşme, yoğuşma ve donma ekzotermik; erime, buharlaşma ve bağ kırılması endotermiktir. ΔH, madde miktarıyla doğru orantılıdır; tepkime katsayıları değiştirilirse ΔH de aynı oranda değişir.
Standart oluşum entalpisi (ΔH°f), 1 mol bileşiğin standart koşullarda elementlerinin en kararlı hâllerinden oluşmasına eşlik eden entalpi değişimidir. Elementlerin standart koşullardaki en kararlı hâllerinin (O₂(g), C(grafit), Br₂(s) gibi) oluşum entalpisi sıfır kabul edilir. Tepkime entalpisi, ürünlerin oluşum entalpileri toplamından girenlerin oluşum entalpileri toplamı çıkarılarak bulunur. Bağ enerjileri kullanıldığında ise kırılan bağların enerjilerinden oluşan bağların enerjileri çıkarılır. Bağ kırmak her zaman enerji gerektirir, bağ oluşumu ise enerji açığa çıkarır; bu yüzden oluşan bağlar daha güçlüyse tepkime ekzotermiktir.
Hess yasasına göre bir tepkimenin entalpi değişimi izlenen yoldan bağımsızdır; yalnızca başlangıç ve son hâllere bağlıdır. Bu nedenle bilinen tepkimeler ters çevrilerek (ΔH işaret değiştirir) veya bir sayıyla çarpılarak (ΔH de çarpılır) toplanır ve hedef tepkime elde edilir. Soru çözerken önce hedef tepkimede yalnızca bir kez geçen maddelere bakmak, hangi tepkimenin ters çevrileceğini ve kaçla çarpılacağını hızlıca gösterir. Isı miktarı sorularında önce mol sayısı bulunur, sonra orantı kurulur.
Bilmen Gerekenler
- Ekzotermik: ΔH < 0, ürünlerin entalpisi düşük; endotermik: ΔH > 0.
- ΔH° = ΣΔH°f(ürünler) − ΣΔH°f(girenler).
- Elementlerin standart koşullardaki en kararlı hâllerinin ΔH°f değeri sıfırdır.
- Bağ enerjisiyle: ΔH = Σ(kırılan bağlar) − Σ(oluşan bağlar).
- Tepkime ters çevrilince ΔH'nin işareti değişir; katsayılar n ile çarpılınca ΔH de n ile çarpılır.
- Hess yasası: Toplam ΔH izlenen yoldan bağımsızdır.
- Açığa çıkan ısı, harcanan madde miktarıyla doğru orantılıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Oluşum entalpisi hesabında girenlerin değerini çıkarırken işareti karıştırmak.
- Bağ enerjisi formülünü ters kurarak (oluşan − kırılan) işareti yanlış bulmak.
- Su için H₂O(s) ile H₂O(g) oluşum entalpilerinin farklı olduğunu gözden kaçırmak.
- ΔH'nin negatif olmasının tepkimenin hızlı olduğunu gösterdiğini sanmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Kimyasal Tepkimelerde Enerji testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Kimyasal Tepkimelerde Enerji testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Kimyasal Tepkimelerde Enerji testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.