AYT Organik Kimya Testi
AYT Kimya Organik Kimya konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
CH₃–CO–CH₃ yarı açık formülüyle gösterilen bileşik hangi organik bileşik sınıfındadır?Çözüm: Karbonil grubu (C=O) iki karbon atomu arasında bulunduğunda bileşik ketondur. CH₃–CO–CH₃, propanon (aseton) olarak adlandırılır. Aldehitlerde karbonil grubu zincir ucundadır (–CHO). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Asetilen (HC≡CH) molekülündeki karbon atomlarının hibritleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Üçlü bağ yapan her karbon atomu iki σ bağı (bir C–H, bir C–C) ve iki π bağı içerir. İki σ bağı için iki hibrit orbital gerekir; hibritleşme sp'dir ve molekül doğrusaldır (180°). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
CH₃–CH(CH₃)–CH₂–CH(C₂H₅)–CH₃
yarı açık formülüyle verilen bileşiğin IUPAC adı aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: En uzun karbon zinciri etil grubunun karbonlarını da içerir: CH₃–CH(CH₃)–CH₂–CH(CH₃)–CH₂–CH₃ → 6 karbonlu heksan. Dallanmaya en yakın uçtan numaralandırılınca metil grupları 2. ve 4. karbonlarda olur. Ad: 2,4-dimetilheksan. 3,5 numaralandırması yanlış uçtan başlamaktır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Molekül formülü C₄H₁₀O olan alkollerin (–OH içeren) yapı izomeri sayısı kaçtır?Çözüm: Alkoller: butan-1-ol (CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–OH), butan-2-ol (CH₃–CH(OH)–CH₂–CH₃), 2-metilpropan-1-ol ((CH₃)₂CH–CH₂–OH) ve 2-metilpropan-2-ol ((CH₃)₃C–OH). Toplam 4 alkol vardır. 7 sayısı, 3 eter izomeri de eklendiğinde elde edilen toplam yapı izomeri sayısıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Alkollerin yükseltgenmesiyle ilgili;
I. Etanol (CH₃–CH₂–OH) kontrollü yükseltgendiğinde etanal oluşur.
II. Propan-2-ol (CH₃–CH(OH)–CH₃) yükseltgendiğinde propanon oluşur.
III. 2-metilpropan-2-ol ((CH₃)₃C–OH) yükseltgenmeye karşı dirençlidir.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Primer alkoller yükseltgenince önce aldehit (etanol → etanal), ileri yükseltgenmede karboksilik asit oluşur (I doğru). Sekonder alkoller ketona yükseltgenir (propan-2-ol → propanon) (II doğru). Tersiyer alkollerde –OH bağlı karbonda hidrojen olmadığından kolayca yükseltgenmez (III doğru). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
CH₃–COOH + CH₃–CH₂–OH → CH₃–COO–CH₂–CH₃ + H₂O
tepkimesinde oluşan organik ürünün adı aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Karboksilik asit ile alkolün tepkimesi esterleşmedir. Esterlerde önce alkolden gelen alkil grubu (etil), sonra asitten gelen kısım (etanoat) okunur: etil etanoat (etil asetat). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Aşağıdaki bileşiklerden hangisi cis-trans (geometrik) izomerliği gösterir?Çözüm: Cis-trans izomerlik için çift bağlı karbonların her birinin iki farklı gruba bağlı olması gerekir. But-2-en'de (CH₃–CH=CH–CH₃) her iki karbon H ve CH₃ taşır; cis ve trans hâlleri vardır. Diğerlerinde çift bağlı karbonlardan en az biri iki aynı gruba bağlıdır; üçlü bağ ise doğrusaldır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Genel formülü CₙH₂ₙ₊₂ olan bir alkanın 0,1 molü tamamen yakıldığında 17,6 g CO₂ oluşuyor.
Buna göre bu yanma için harcanan O₂ kaç moldür? (C = 12, O = 16)Çözüm: n(CO₂) = 17,6 / 44 = 0,4 mol. 0,1 mol alkandan 0,4 mol CO₂ çıktığına göre n = 4, alkan C₄H₁₀'dur. C₄H₁₀ + 13/2 O₂ → 4CO₂ + 5H₂O. 0,1 mol C₄H₁₀ için 0,1 × 6,5 = 0,65 mol O₂ harcanır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Akrilonitril molekülünün yarı açık formülü CH₂=CH–C≡N şeklindedir.
Bu moleküldeki sigma (σ) ve pi (π) bağı sayıları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?Çözüm: Tekli bağlar 1 σ, çift bağ 1 σ + 1 π, üçlü bağ 1 σ + 2 π içerir. σ bağları: 3 C–H + 1 (C=C) + 1 (C–C) + 1 (C≡N) = 6. π bağları: C=C'den 1 + C≡N'den 2 = 3. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Bir X hidrokarbonu HCl ile Markovnikov kuralına uygun katılma tepkimesi verdiğinde tek ana ürün olarak 2-kloro-2-metilpropan ((CH₃)₃C–Cl) oluşuyor.
Buna göre X aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Ürünün iskeleti dallanmış 4 karbonludur; bu nedenle düz zincirli bütenler ve siklobütan elenir. 2-metilpropan doymuştur, HCl katılmaz. 2-metilpropen (CH₂=C(CH₃)–CH₃) HCl ile tepkimeye girdiğinde H, daha fazla hidrojen taşıyan CH₂ karbonuna; Cl ise daha az hidrojenli karbona bağlanır ve (CH₃)₃C–Cl oluşur. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Organik Kimya Konu Özeti
Organik kimya karbon bileşiklerini inceler. Karbon atomu dört bağ yapar ve hibritleşme türü bağ yapısından anlaşılır: yalnızca tekli bağ yapan karbon sp³, bir çift bağ yapan karbon sp², üçlü bağ ya da iki çift bağ yapan karbon sp hibritleşmesi gösterir. Tekli bağlar yalnızca σ bağıdır; çift bağ bir σ ve bir π, üçlü bağ bir σ ve iki π bağı içerir. Hidrokarbonlar alkan (CₙH₂ₙ₊₂), alken (CₙH₂ₙ), alkin (CₙH₂ₙ₋₂) ve aromatik bileşikler olarak sınıflandırılır.
IUPAC adlandırmasında önce en uzun karbon zinciri seçilir; bu zincir dallanmış görünen alkil gruplarının içinden de geçebilir. Zincir, dallanmaya ya da fonksiyonel gruba en yakın uçtan numaralandırılır ve dallar alfabetik sırayla yazılır. Fonksiyonel gruplar bileşiğin özelliklerini belirler: alkol (–OH), eter (–O–), aldehit (–CHO), keton (–CO–), karboksilik asit (–COOH), ester (–COO–) ve amin (–NH₂) başlıca gruplardır. Aynı molekül formülüne sahip farklı yapılar yapı izomeridir; uygun alkenlerde cis-trans izomerliği de görülür.
Organik tepkimeler katılma, ayrılma (eliminasyon), yer değiştirme, yükseltgenme-indirgenme, esterleşme ve yanma olarak incelenir. Alkenlere HX katılırken Markovnikov kuralına göre H atomu daha fazla hidrojen taşıyan karbona bağlanır. Primer alkoller önce aldehite sonra karboksilik aside, sekonder alkoller ketona yükseltgenir; tersiyer alkoller kolay yükseltgenmez. Karboksilik asit ile alkol tepkimesinden ester ve su oluşur. Yanma sorularında önce CO₂ ve H₂O mol sayılarından formül bulunur.
Bilmen Gerekenler
- sp³: 4 tekli bağ (109,5°), sp²: 1 çift bağ (120°), sp: üçlü bağ (180°).
- Çift bağ 1σ + 1π, üçlü bağ 1σ + 2π bağı içerir.
- Adlandırmada en uzun zincir seçilir ve dallanmaya en yakın uçtan numaralandırılır.
- Primer alkol → aldehit → karboksilik asit; sekonder alkol → keton; tersiyer alkol yükseltgenmez.
- Ester adı: önce alkolden gelen alkil, sonra asitten gelen -oat kısmı (etil etanoat).
- Cis-trans izomerlik için çift bağlı her karbon iki farklı gruba bağlı olmalıdır.
- Markovnikov kuralı: HX katılmasında H, daha çok H taşıyan karbona bağlanır.
Sık Yapılan Hatalar
- En uzun zinciri yalnızca düz yazılan kısımdan seçip dallardaki karbonları gözden kaçırmak.
- Ester adlandırmasında alkil ve asit kısımlarının yerini karıştırmak.
- σ bağı sayarken C–H bağlarını unutmak.
- Alkol izomerlerini sayarken aynı formüldeki eterleri de alkol saymak ya da tamamen unutmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Organik Kimya testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Organik Kimya testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Organik Kimya testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.