TYT İklim Bilgisi Testi
TYT Coğrafya İklim Bilgisi konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 10 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi hava durumu ile değil, iklim ile ilgili bir ifadedir?Çözüm: İklim, geniş bir alanda uzun yıllar boyunca görülen ortalama hava koşullarıdır. Akdeniz kıyılarına ait genel ifade iklimle; belirli bir gün veya haftaya ait diğer ifadeler hava durumuyla ilgilidir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Deniz seviyesinde sıcaklığın 24 °C olduğu bir anda, aynı yerdeki 1800 m yükseltili dağın zirvesinde sıcaklık kaç °C olur?
(Sıcaklığın her 200 m'de 1 °C azaldığı varsayılacaktır.)Çözüm: 1800 ÷ 200 = 9 olduğundan sıcaklık 9 °C azalır. 24 − 9 = 15 °C bulunur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Basınç ve rüzgârlarla ilgili
I. Rüzgârlar yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru eser.
II. İki merkez arasındaki basınç farkı arttıkça rüzgârın hızı artar.
III. Yükselti arttıkça atmosfer basıncı artar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?Çözüm: Rüzgârlar yüksek basınçtan alçak basınca eser ve basınç farkı büyüdükçe hızlanır. Yükselti arttıkça üstteki hava sütunu azaldığı için basınç düşer; III yanlıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Nemli hava kütlesinin bir dağ yamacı boyunca yükselip soğuması sonucunda oluşan yağış türü aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Hava kütlesinin yer şekillerine çarparak yükselmesiyle oluşan yağış orografik yağıştır; Doğu Karadeniz kıyılarındaki bol yağışlar buna örnektir. Konveksiyonel yağış yerden ısınarak yükselen havayla, cephesel yağış farklı hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Mutlak nemi değişmeyen bir hava kütlesinin sıcaklığı artarsa bu hava kütlesinin maksimum nemi ve bağıl nemi nasıl değişir?Çözüm: Sıcak hava daha fazla nem taşıyabildiği için maksimum nem artar. Bağıl nem = mutlak nem ÷ maksimum nem olduğundan, pay sabitken payda büyüyünce bağıl nem azalır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Sıcaklığın Ekvator'dan kutuplara doğru genel olarak azalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Dünya'nın şekli nedeniyle Güneş ışınlarının geliş açısı Ekvator'dan kutuplara doğru küçülür; birim alana düşen enerji azalır ve sıcaklık düşer. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Aynı enlem üzerinde ve aynı yükseltide bulunan K ve L istasyonlarından K'nın yıllık sıcaklık farkı 8 °C, L'nin yıllık sıcaklık farkı ise 30 °C'dir.
Bu durumun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Enlem ve yükselti aynı olduğundan fark, denize uzaklıktan (karasallık) kaynaklanır. Deniz sıcaklık farklarını azaltır; iç kesimdeki L'de yıllık sıcaklık farkı fazladır. Aynı enlemdeki yerlerin Ekvator'a uzaklığı ve gün süreleri aynıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen; doğal bitki örtüsü makiler olan iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Yaz kuraklığı, ılık ve yağışlı kışlar ile maki bitki örtüsü Akdeniz ikliminin temel özellikleridir. Karadeniz ikliminde her mevsim yağışlıdır; karasal iklimde kışlar soğuktur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Deniz seviyesinde sıcaklığı 20 °C olan nemli bir hava kütlesi 2000 m yükseltili bir dağın yamacı boyunca tırmanmaktadır. Hava ilk 1000 m'de her 100 m'de 1 °C, yoğuşma başladıktan sonraki 1000 m'de ise her 100 m'de 0,5 °C soğumaktadır. Zirveyi aşan kuru hava, diğer yamaçtan deniz seviyesine inerken her 100 m'de 1 °C ısınmaktadır.
Bu hava kütlesinin karşı yamacın eteğinde (deniz seviyesinde) sıcaklığı kaç °C olur?Çözüm: Yükselirken ilk 1000 m'de 10 °C, sonraki 1000 m'de 5 °C soğur; zirvede 20 − 15 = 5 °C olur. İnerken 2000 m boyunca 20 °C ısınır: 5 + 20 = 25 °C. Dağı aşıp alçalırken ısınan bu sıcak ve kuru rüzgâra fön denir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Aşağıdaki basınç merkezlerinden hangisi termik (sıcaklığa bağlı) kökenlidir?Çözüm: Ekvator'da sürekli ısınan hava yükselir ve termik alçak basınç oluşur. 30° yüksek basınç kuşağı (Azor dahil) ile 60° alçak basınç kuşağı (İzlanda dahil) hava hareketlerine bağlı dinamik kökenlidir. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
İklim Bilgisi Konu Özeti
Hava durumu, kısa süreli ve dar bir alandaki atmosfer koşullarını anlatır; iklim ise geniş bir alanda uzun yıllar boyunca görülen ortalama hava koşullarıdır. 'Bugün', 'yarın', 'bu hafta' gibi ifadeler hava durumunu, 'yazları kurak geçer' gibi genellemeler iklimi gösterir. İklimin elemanları sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağıştır. Sıcaklık; Güneş ışınlarının geliş açısı, yükselti, karasallık, bakı ve okyanus akıntılarından etkilenir. Yükselti arttıkça sıcaklık ortalama her 200 m'de yaklaşık 1 °C azalır.
Basınç, havanın yeryüzüne yaptığı ağırlıktır; yükselti arttıkça azalır. Sıcaklığa bağlı oluşan basınç merkezleri termik (Ekvator alçak, kutup yüksek), hava hareketlerine bağlı oluşanlar dinamik (30° yüksek, 60° alçak) kökenlidir. Rüzgârlar yüksek basınçtan alçak basınca eser; basınç farkı arttıkça hızlanır. Nem konusunda mutlak nem, maksimum nem ve bağıl nem arasındaki ilişkiyi bilmelisin: sıcaklık arttığında maksimum nem artar, mutlak nem sabitse bağıl nem azalır.
Yağış, yükselen nemli havanın soğuyup yoğunlaşmasıyla oluşur. Yükselme nedenine göre konveksiyonel (yerden ısınma), orografik (dağa çarpma) ve cephesel (hava kütlelerinin karşılaşması) yağışlar ayrılır. Dağı aşıp alçalan havanın ısınıp kurumasıyla fön rüzgârları oluşur. TYT'de iklim tiplerini tanıma, sıcaklık–yükselti hesabı, bağıl nem yorumu ve karasallık–denizellik karşılaştırması sık sorulur. Akdeniz, Karadeniz, karasal, muson ve Ekvatoral iklimlerin sıcaklık ve yağış özelliklerini karşılaştırmalı öğrenmelisin. Her iklimin doğal bitki örtüsünü de bu özelliklerle birlikte öğrenmek işini kolaylaştırır.
Bilmen Gerekenler
- İklim uzun süreli ortalama, hava durumu kısa süreli durumdur.
- Sıcaklık yükseltiyle azalır (her 200 m'de yaklaşık 1 °C).
- Rüzgâr yüksek basınçtan alçak basınca eser; basınç farkı arttıkça hızlanır.
- Ekvator alçak ve kutup yüksek basınçları termik, 30° yüksek ve 60° alçak basınçları dinamik kökenlidir.
- Sıcaklık artınca maksimum nem artar; mutlak nem sabitse bağıl nem azalır.
- Denizden uzaklaştıkça yıllık sıcaklık farkı (karasallık) artar.
- Akdeniz iklimi: sıcak–kurak yaz, ılık–yağışlı kış, maki; Karadeniz iklimi: her mevsim yağışlı.
Sık Yapılan Hatalar
- Günlük hava olaylarını anlatan ifadeleri iklim sanmak.
- Yükselti arttıkça basıncın da arttığını düşünmek.
- Mutlak nem ile bağıl nemi karıştırmak.
- Aynı enlemdeki yerlerin sıcaklık farkını enleme bağlamak; asıl neden karasallık veya yükseltidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İklim Bilgisi testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
İklim Bilgisi testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT İklim Bilgisi testi 10 sorudan oluşur ve süresi 10 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.