TYT Maddenin Halleri Testi
TYT Kimya Maddenin Halleri konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Kışın çamaşır ipindeki donmuş çamaşırların erimeden kuruması, maddenin hangi hâl değişimine örnektir?Çözüm: Buz hâlindeki su, sıvı hâle geçmeden doğrudan gaz hâline geçmektedir. Katının doğrudan gaza dönüşmesine süblimleşme denir. Kırağılaşma bunun tersidir (gazdan doğrudan katıya geçiş). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi gazların genel özelliklerinden biri değildir?Çözüm: Gazların belirli bir şekli ve hacmi yoktur; bulundukları kabın hacmini alırlar. Diğer seçenekler gazların genel özellikleridir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Çok yüksek sıcaklıklarda oluşan; pozitif iyonlar ve serbest elektronlardan meydana gelen, elektriği iyi ileten ve evrende en yaygın bulunan hâl aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Plazma, iyonlaşmış gaz olarak da tanımlanır; iyonlar ve serbest elektronlar içerdiği için elektriği iletir. Yıldızlar plazma hâlindedir; bu nedenle evrende en yaygın hâldir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Saf sıvılarla ilgili,
I. Dış basınç azaldıkça kaynama noktası düşer.
II. Sabit dış basınçta kaynama süresince sıcaklık sabit kalır.
III. Aynı sıcaklıkta farklı sıvıların buhar basınçları eşittir.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Kaynama, buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklıkta olur; dış basınç azalınca daha düşük sıcaklıkta kaynar (I doğru). Saf sıvı kaynarken verilen enerji hâl değişimine harcanır, sıcaklık sabit kalır (II doğru). Buhar basıncı sıvının cinsine bağlıdır; aynı sıcaklıkta farklı sıvıların buhar basınçları farklıdır (III yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Buharlaşma ve kaynama ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?Çözüm: Buharlaşma, sıvının yüzeyinden her sıcaklıkta gerçekleşebilir; örneğin ıslak çamaşır oda sıcaklığında kurur. Yalnızca belirli bir sıcaklıkta ve sıvının her yerinde gerçekleşen olay kaynamadır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Saf bir katı erime noktasında ısıtılarak eritilirken aşağıdakilerden hangisi artar?Çözüm: Erime sırasında sıcaklık sabit kaldığından ortalama kinetik enerji değişmez. Alınan ısı tanecikler arası çekimleri yenmek için harcanır; bu da potansiyel enerjiyi artırır. Düzenlilik azalır, kütle değişmez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi amorf katıdır?Çözüm: Amorf katılarda tanecikler düzenli bir örgü oluşturmaz, keskin bir erime noktaları yoktur; cam, plastik ve tereyağı buna örnektir. Sofra tuzu, buz, elmas ve bakır kristal katılardır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Sıvıların viskozitesi ile ilgili,
I. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskozitesi genellikle azalır.
II. Tanecikler arası etkileşim kuvveti arttıkça viskozite artar.
III. Aynı sıcaklıkta gliserinin viskozitesi suyunkinden büyüktür.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Viskozite akmaya karşı gösterilen dirençtir. Isınan sıvıda tanecikler arası etkileşimler daha kolay yenildiğinden viskozite azalır (I doğru). Etkileşim güçlendikçe akış zorlaşır (II doğru). Gliserin molekülleri arasında çok sayıda hidrojen bağı bulunduğundan sudan daha viskozdur (III doğru). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
20 °C'de suyun buhar basıncı 17,5 mmHg'dir. Aynı sıcaklıkta bir odadaki havada bulunan su buharının kısmi basıncı 14 mmHg olarak ölçülüyor.
Buna göre odadaki bağıl nem yüzde kaçtır?Çözüm: Bağıl nem = (havadaki su buharı basıncı / aynı sıcaklıktaki suyun buhar basıncı) × 100 = (14 / 17,5) × 100 = %80. Oranı ters kurmak %125 gibi 100'ü aşan, anlamsız bir değer verir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Aynı sıcaklıkta X sıvısının buhar basıncı Y sıvısınınkinden büyüktür.
Buna göre,
I. Aynı dış basınçta X'in kaynama noktası Y'ninkinden düşüktür.
II. X'in molekülleri arasındaki etkileşimler Y'ninkinden zayıftır.
III. X kaynarken buhar basıncı dış basınçtan büyüktür.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Buhar basıncı yüksek olan sıvı, dış basınca daha düşük sıcaklıkta ulaşır; kaynama noktası daha düşüktür (I doğru). Yüksek buhar basıncı, moleküllerin sıvıdan kolay koptuğunu, yani etkileşimlerin zayıf olduğunu gösterir (II doğru). Kaynama sırasında buhar basıncı dış basınca eşittir, büyük değildir (III yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Maddenin Halleri Konu Özeti
Madde doğada katı, sıvı, gaz ve plazma hâllerinde bulunur. Hâller arasındaki fark, taneciklerin düzeni, aralarındaki boşluk ve hareket serbestliğinden kaynaklanır. Katılar belirli şekil ve hacme sahiptir; kristal katılarda tanecikler düzenli, amorf katılarda (cam, plastik) düzensiz dizilir. Sıvıların belirli hacmi vardır ama şekilleri kaba göre değişir. Gazlar ise sıkıştırılabilir, bulundukları kabı tamamen doldurur ve birbirleriyle her oranda homojen karışır. Plazma, çok yüksek sıcaklıkta iyonlar ve serbest elektronlardan oluşan, elektriği ileten hâldir.
Hâl değişimlerini adlarıyla bilmelisin: erime, donma, buharlaşma, yoğuşma, süblimleşme ve kırağılaşma. Saf maddelerin hâl değişimi sırasında sıcaklık sabit kalır; ortalama kinetik enerji değişmez, potansiyel enerji değişir. Buharlaşma her sıcaklıkta ve yüzeyde olurken kaynama, buhar basıncının dış basınca eşitlendiği sıcaklıkta sıvının her yerinde gerçekleşir. Dış basınç azaldıkça kaynama noktası düşer; bu yüzden yüksek rakımda su 100 °C'nin altında kaynar, düdüklü tencerede ise daha yüksek sıcaklıkta kaynar.
Viskozite, sıvıların akmaya karşı gösterdiği dirençtir; sıcaklık arttıkça azalır, tanecikler arası etkileşim güçlendikçe artar. Bağıl nem, havadaki su buharı basıncının aynı sıcaklıktaki suyun buhar basıncına oranının yüzdesidir. TYT'de bu konudan kavram odaklı yargı soruları, ısınma eğrisi yorumları, buhar basıncı–kaynama noktası ilişkisi ve basit bağıl nem hesapları gelir. Isınma eğrisi yorumlarken yatay bölgelerin hâl değişimini, eğimli bölgelerin ise sıcaklık artışını gösterdiğini unutma. Buhar basıncı ile tanecikler arası etkileşim arasındaki ters ilişkiyi kavramak, bu konudaki yargı sorularının çoğunu çözmeni sağlar.
Bilmen Gerekenler
- Katıdan doğrudan gaza geçiş süblimleşme, gazdan doğrudan katıya geçiş kırağılaşmadır.
- Saf maddenin hâl değişimi süresince sıcaklık ve ortalama kinetik enerji sabit kalır, potansiyel enerji değişir.
- Kaynama: buhar basıncı = dış basınç; dış basınç azalırsa kaynama noktası düşer.
- Aynı sıcaklıkta buhar basıncı yüksek olan sıvı daha uçucudur ve kaynama noktası daha düşüktür.
- Viskozite sıcaklıkla azalır; tanecikler arası çekim arttıkça artar (gliserin > su).
- Bağıl nem = (havadaki su buharı basıncı / suyun buhar basıncı) × 100.
- Cam, plastik ve tereyağı amorf; tuz, buz ve metaller kristal katıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Buharlaşmanın yalnızca kaynama noktasında gerçekleştiğini sanmak.
- Erime sırasında sıcaklık sabitken kinetik enerjinin arttığını düşünmek.
- Aynı sıcaklıkta tüm sıvıların buhar basıncının eşit olduğunu sanmak.
- Bağıl nem hesabında oranı ters kurup %100'ü aşan sonuç bulmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Maddenin Halleri testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Maddenin Halleri testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Maddenin Halleri testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.