TYT Kimyanın Temel Kanunları Testi
TYT Kimya Kimyanın Temel Kanunları konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 15 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
12 g karbon ile 32 g oksijen gazı artansız tepkimeye girerek yalnızca karbon dioksit gazı oluşturuyor.
Buna göre kaç gram CO₂ oluşur?Çözüm: Kütlenin korunumu kanununa göre tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesi, oluşan maddelerin toplam kütlesine eşittir: 12 + 32 = 44 g CO₂. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Aşağıdaki bileşik çiftlerinden hangisi katlı oranlar kanununa örnek olarak verilebilir?Çözüm: Katlı oranlar kanunu, aynı iki elementin oluşturduğu farklı bileşiklere uygulanır. CO ve CO₂ yalnızca C ve O elementlerinden oluşur. Diğer çiftlerde element türleri farklıdır; O₂ ve O₃ ise bileşik değil, elementtir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Kapalı kaplarda yaptığı hassas tartımlarla kimyasal tepkimelerde toplam kütlenin değişmediğini gösteren ve kütlenin korunumu kanununu ortaya koyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Kütlenin korunumu kanunu Antoine Lavoisier'e aittir. Proust sabit oranlar kanununu, Dalton ise katlı oranlar kanununu ortaya koymuştur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Su (H₂O) bileşiğinde hidrojenin oksijene kütlece birleşme oranı 1/8'dir.
9 g hidrojen gazı ile 40 g oksijen gazı tam verimle tepkimeye sokulursa aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir? (H: 1, O: 16)Çözüm: 9 g hidrojenin tamamı için 9 × 8 = 72 g oksijen gerekir; 40 g yeterli değildir. Bu nedenle oksijenin tamamı harcanır. 40 g oksijen ile 40 / 8 = 5 g hidrojen tepkimeye girer. Oluşan su: 5 + 40 = 45 g; artan hidrojen: 9 − 5 = 4 g. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Demir(II) sülfür (FeS) bileşiğinde demirin kükürde kütlece birleşme oranı 7/4'tür.
21 g demir ile 16 g kükürt tam verimle tepkimeye girdiğinde en fazla kaç gram FeS oluşur?Çözüm: 21 g Fe için gereken S = 21 × 4 / 7 = 12 g. Kükürt yeterlidir (16 g); 16 − 12 = 4 g S artar. Oluşan FeS = 21 + 12 = 33 g. Toplamı alıp 37 demek, artan kükürdü de ürüne katmak demektir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Azot ve oksijenden oluşan iki bileşikle ilgili şu bilgiler veriliyor:
1. bileşikte 7 g azot, 4 g oksijen ile birleşmiştir.
2. bileşikte 7 g azot, 16 g oksijen ile birleşmiştir.
Buna göre eşit kütlede azot ile birleşen oksijen kütleleri arasındaki oran (1. bileşik / 2. bileşik) kaçtır?Çözüm: Her iki bileşikte azot kütlesi 7 g olarak eşittir. Buna karşılık gelen oksijen kütleleri oranı 4 / 16 = 1/4'tür. Bu, katlı oranlar kanununa uygun basit bir tam sayı oranıdır (bileşikler N₂O ve NO₂'dir). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Kimyasal tepkimelerle ilgili,
I. Toplam kütle korunur.
II. Toplam molekül sayısı her zaman korunur.
III. Atomların türü ve sayısı korunur.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Kimyasal tepkimelerde atomlar yeniden düzenlenir; atomların türü ve sayısı (III) ile toplam kütle (I) korunur. Molekül sayısı ise korunmayabilir; örneğin 2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesinde 3 molekülden 2 molekül oluşur (II yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
X₂Y₃ bileşiğinde X'in Y'ye kütlece birleşme oranı 7/3'tür.
Buna göre X ve Y'nin atom kütleleri oranı (X / Y) kaçtır?Çözüm: Kütle oranı = (2 · X) / (3 · Y) = 7/3. Buradan X / Y = (7/3) × (3/2) = 7/2 bulunur. (Örneğin Fe₂O₃'te Fe/O = 56/16 = 7/2'dir.) Formüldeki atom sayılarını hesaba katmamak 7/3 hatasına yol açar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
X ve Y elementlerinden oluşan iki bileşikten birincisinin formülü XY₂'dir.
Eşit kütlede X ile birleşen Y kütleleri oranı (1. bileşik / 2. bileşik) 4/3 olduğuna göre ikinci bileşiğin formülü aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Aynı miktar X ile birleşen Y kütleleri, X başına düşen Y atomu sayılarıyla orantılıdır. 1. bileşikte X başına 2 Y vardır. 2 / n = 4/3 → n = 3/2. X başına 3/2 Y atomu, en küçük tam sayılarla X₂Y₃ formülünü verir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
XY₂ bileşiği oluşurken 10 g X ile 8 g Y artansız tepkimeye girmektedir.
15 g X ile 15 g Y tam verimle tepkimeye sokulursa aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?Çözüm: Birleşme oranı X / Y = 10/8 = 5/4'tür. 15 g X için gereken Y = 15 × 4 / 5 = 12 g; Y yeterlidir. 15 g X ile 12 g Y birleşir, 27 g XY₂ oluşur ve 15 − 12 = 3 g Y artar. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Kimyanın Temel Kanunları Konu Özeti
Kimyanın temel kanunları, maddelerin tepkimelerde hangi kurallara göre birleştiğini açıklar. Lavoisier'in kütlenin korunumu kanununa göre kapalı bir sistemde gerçekleşen kimyasal tepkimede, tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesi oluşan maddelerin toplam kütlesine eşittir. Tepkimelerde atomların türü ve sayısı da korunur; ancak molekül sayısı ve toplam mol sayısı değişebilir. Bu kanun, artan madde olan sorularda bile geçerlidir: toplam kütle, oluşan ürünler ile artan maddelerin kütleleri toplamına eşittir.
Proust'un sabit oranlar kanununa göre bir bileşiği oluşturan elementlerin kütlece birleşme oranı sabittir; örneğin suda H/O oranı her zaman 1/8'dir. Bu oranı kullanarak artan maddeyi ve oluşan ürün miktarını bulursun: her element için gereken miktarı hesaplar, hangisinin yetmediğini belirlersin. Dalton'un katlı oranlar kanunu ise aynı iki elementin oluşturduğu farklı bileşiklerde, birinin sabit kütlesiyle birleşen diğerinin kütleleri arasında basit tam sayılı bir oran olduğunu söyler; CO ile CO₂ klasik örnektir.
TYT'de bu konudan kütle hesabı, artan madde bulma, kütlece birleşme oranından atom kütlesi oranına geçiş ve katlı oranlarla formül bulma soruları gelir. Formüldeki atom sayılarını hesaba katmayı unutmamalısın: X₂Y₃ için kütle oranı 2X/3Y şeklinde kurulur. Soruları tablo gibi düzenli yazıp adım adım çözmek, işlem hatalarını büyük ölçüde azaltır. Artan madde sorularında sonucu mutlaka kontrol et: harcanan maddelerin toplamı ürün kütlesine eşit olmalı, artan madde de başlangıç miktarını aşmamalıdır. Katlı oranlar sorularında aynı elementin kütlesini eşitlemeyi unutma.
Bilmen Gerekenler
- Kütlenin korunumu (Lavoisier): toplam kütle, atom türü ve atom sayısı korunur.
- Molekül sayısı ve mol sayısı tepkimelerde korunmak zorunda değildir.
- Sabit oranlar (Proust): bir bileşikte elementlerin kütlece birleşme oranı sabittir.
- Katlı oranlar (Dalton): aynı iki elementin farklı bileşiklerinde uygulanır (CO–CO₂, NO–NO₂, N₂O–NO₂).
- Artan madde sorularında her element için gereken miktarı hesaplayıp yetmeyeni (tamamen harcananı) bul.
- XₐYᵦ için kütle oranı = a·X / b·Y; buradan atom kütlesi oranı bulunur.
- Katlı oran, eşit miktar X ile birleşen Y atomu sayıları oranına eşittir.
Sık Yapılan Hatalar
- Artan maddenin kütlesini de ürün kütlesine eklemek.
- Katlı oranlar kanununu farklı element içeren bileşiklere (H₂O–H₂S) ya da elementlere (O₂–O₃) uygulamak.
- Kütle oranından atom kütlesi oranına geçerken formüldeki atom sayılarını unutmak.
- Tepkimelerde molekül sayısının da korunduğunu sanmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Kimyanın Temel Kanunları testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Kimyanın Temel Kanunları testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Kimyanın Temel Kanunları testi 10 sorudan oluşur ve süresi 15 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.