TYT Ses Bilgisi Testi
TYT Türkçe Ses Bilgisi konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 12 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?Çözüm: 'kitap' sözcüğü ünlüyle başlayan ek alınca sondaki 'p', 'b'ye dönüşür: kitabı. 'Topu' tek heceli olduğu için yumuşamaz; diğerlerinde de yumuşama yoktur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşme) vardır?Çözüm: Sert ünsüz 'p' ile biten 'kitap' sözcüğüne gelen '-cı' eki '-çı' olmuştur. Diğer sözcüklerde ek, yumuşak ya da ünlüyle biten köklere eklendiği için sertleşme olmamıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünlü düşmesi vardır?Çözüm: 'ağız' sözcüğü ünlüyle başlayan ek alınca ikinci hecedeki 'ı' düşer: ağzı. Diğer sözcüklerde kökteki ünlüler korunmuştur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi büyük ünlü uyumuna uymaz?Çözüm: Büyük ünlü uyumunda kalın ünlüden sonra kalın, inceden sonra ince ünlü gelir. 'kitap'ta ince 'i'den sonra kalın 'a' gelmiştir. Diğer sözcüklerdeki ünlüler ya hep kalın ya hep incedir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymaz?Çözüm: Küçük ünlü uyumuna göre düz ünlüden sonra düz ünlü gelir. 'yağmur'da düz 'a'dan sonra yuvarlak 'u' gelmiştir. 'kolay'da yuvarlaktan sonra düz geniş 'a' geldiği için kural bozulmaz. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?Çözüm: 'hak' sözcüğü ünlüyle başlayan ek alınca 'k' ikizleşir: hakkı. A ve D'de ünlü düşmesi, B'de ünsüz yumuşaması vardır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünlü daralması vardır?Çözüm: 'söyle-' fiili '-yor' ekini alınca sondaki geniş 'e' dar 'ü'ye dönüşür: söylüyor. 'geliyor' ve 'gülüyor'da kökte geniş ünlü yoktur, 'ı/i/u/ü' ekin kendi ünlüsüdür; 'okuyor'da kök zaten dar ünlüyle biter. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
'Hissettiğim sevinci, gönlümden geçenlerle birlikte kitapçıdan aldığım deftere yazdım.'
Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?Çözüm: 'gönül-üm → gönlüm' ünlü düşmesi, 'his+et → hisset' ünsüz türemesi, 'aldığım' ve 'hissettiğim' ünsüz yumuşaması, 'kitapçı' ünsüz benzeşmesidir. Cümlede ünlü daralması örneği yoktur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde birden fazla ses olayı vardır?Çözüm: 'kayıp' sözcüğü '-ı' ekini alınca hem ikinci hecedeki 'ı' düşer (ünlü düşmesi) hem de 'p', 'b'ye dönüşür (ünsüz yumuşaması): kaybı. Diğer sözcüklerde yalnızca birer ses olayı vardır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi ünlüyle başlayan bir ek aldığında sonundaki ünsüz yumuşamaz?Çözüm: Tek heceli sözcüklerin çoğunda yumuşama olmaz: at → atı. 'uç' tek heceli olduğu hâlde ucu biçiminde yumuşar; bu yüzden en güçlü çeldiricidir. 'kitap', 'ağaç' ve 'renk' de yumuşar: kitabı, ağacı, rengi. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Ses Bilgisi Konu Özeti
Ses bilgisi, Türkçedeki ünlü ve ünsüzlerin özelliklerini ve sözcükler ek aldığında ortaya çıkan ses olaylarını inceler. Türkçede sekiz ünlü vardır. Büyük ünlü uyumuna göre bir sözcükte kalın ünlüden sonra kalın, inceden sonra ince ünlü gelir. Küçük ünlü uyumuna göre düz ünlülerden sonra düz ünlü; yuvarlak ünlülerden sonra ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlü gelir. Alıntı sözcüklerin çoğu bu uyumlara uymaz.
Başlıca ses olayları ünsüz yumuşaması (kitap-kitabı), ünsüz benzeşmesi (kitapçı), ünlü düşmesi (ağız-ağzı), ünlü daralması (başla-başlıyor), ünsüz türemesi (hak-hakkı) ve kaynaştırmadır. TYT'de genellikle bir cümledeki ses olaylarını bulma ya da bir ses olayının hangi seçenekte olmadığını belirleme soruları gelir. Her sözcüğü kök ve eklerine ayırıp kökün ek almadan önceki hâlini düşünürsen ses olaylarını kolayca görürsün. Konu ezbere dayalı görünse de az sayıdaki temel kuralı iyi kavradığında soruların çoğunu kısa sürede çözebilirsin.
Bilmen Gerekenler
- Sert ünsüzler: f, s, t, k, ç, ş, h, p (Fıstıkçı Şahap).
- Ünsüz yumuşaması: p, ç, t, k sonla biten sözcüklere ünlüyle başlayan ek gelince b, c, d, g/ğ olur.
- Tek heceli sözcüklerin çoğu yumuşamaz (at-atı, top-topu), ama 'uç-ucu, kap-kabı' gibi istisnalar vardır.
- Ünsüz benzeşmesi: sert ünsüzle biten sözcüğe gelen c, d, g ile başlayan ekler ç, t, k olur.
- Ünlü düşmesi genellikle vücut bölümü bildiren ve iki heceli sözcüklerde görülür: burun-burnu.
- Ünlü daralması yalnızca '-yor' ekinden önce görülür: söyle-söylüyor.
- Ünsüz türemesi bazı Arapça kökenli sözcüklerde ve 'et-, ol-' ile kurulan birleşik fiillerde görülür: his-hissetmek.
Sık Yapılan Hatalar
- 'geliyor, gülüyor' gibi sözcüklerde ekin kendi ünlüsünü daralma sanmak.
- Her tek heceli sözcüğün yumuşamadığını düşünmek.
- Küçük ünlü uyumunda yuvarlaktan sonra gelen 'a, e' ünlülerini uyumsuzluk saymak.
- Bir sözcükte birden fazla ses olayı olabileceğini gözden kaçırmak (kayıp-kaybı).
Sıkça Sorulan Sorular
Ses Bilgisi testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Ses Bilgisi testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Ses Bilgisi testi 10 sorudan oluşur ve süresi 12 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.