TYT Ekosistem Ekolojisi Testi
TYT Biyoloji Ekosistem Ekolojisi konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 12 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bir ekosistemin cansız (abiyotik) bileşenidir?Çözüm: Sıcaklık, ışık, su, toprak ve mineraller abiyotik faktörlerdir. Bakteriler, mantarlar, hayvanlar ve bitkiler canlı (biyotik) bileşenlerdir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Ekosistemde ölü bitki ve hayvan kalıntılarını parçalayarak inorganik maddelerin yeniden doğaya dönmesini sağlayan canlılar aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Çürükçül bakteri ve mantarlardan oluşan ayrıştırıcılar, organik kalıntıları inorganik maddelere dönüştürerek madde döngüsünü tamamlar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Belirli bir alanda, belirli bir zamanda yaşayan aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluğa ne ad verilir?Çözüm: Aynı türün bireylerinden oluşan topluluk popülasyondur. Farklı türlerin popülasyonları komüniteyi, komünite ile cansız çevre birlikte ekosistemi oluşturur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Ot → çekirge → kurbağa → yılan besin zincirinde otların bünyesine 100 000 kJ enerji bağlanmıştır.
Her basamakta enerjinin yaklaşık %10'unun bir üst basamağa aktarıldığı kabul edilirse yılanlara aktarılan enerji yaklaşık kaç kJ olur?Çözüm: Çekirgeye 10 000 kJ, kurbağaya 1 000 kJ, yılana 100 kJ enerji aktarılır. Enerjinin büyük kısmı her basamakta solunum ve ısı olarak kaybedilir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Fitoplankton → zooplankton → küçük balık → büyük balık → balıkçıl kuşu besin zincirinin bulunduğu bir göle, canlı vücudunda parçalanmadan birikebilen bir tarım ilacı karışıyor.
Bu ilacın birim kütledeki derişiminin en yüksek olması beklenen canlı aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Vücutta parçalanamayan maddeler besin zincirinde üst basamaklara çıktıkça birikerek artar (biyolojik birikim). Zincirin son halkası olan balıkçıl kuşunda derişim en yüksektir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Atmosferdeki serbest azotu (N₂) bitkilerin kullanabileceği azotlu bileşiklere dönüştüren canlılar aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Serbest azotu bağlayarak amonyağa dönüştüren canlılar azot bağlayıcı bakterilerdir (örneğin baklagillerin köklerindeki bakteriler). Denitrifikasyon bakterileri ise tersine, azotlu bileşikleri serbest azota çevirir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Ekosistemdeki üreticilerle ilgili,
I. İnorganik maddeleri kullanarak organik madde sentezlerler.
II. Besin zincirlerinin ilk halkasını oluştururlar.
III. Ekosisteme enerji girişini sağlarlar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?Çözüm: Üreticiler fotosentez veya kemosentezle inorganik maddelerden organik madde üretir, besin zincirinin ilk halkasıdır ve güneş ya da kimyasal enerjiyi organik maddelere bağlayarak ekosisteme enerji girişini sağlar. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit miktarını azaltır?Çözüm: Fotosentezde CO₂ kullanılarak organik madde üretilir; bu nedenle atmosferdeki CO₂ azalır. Diğer olayların tümü atmosfere CO₂ verir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir besin zincirinde alt basamaklardan üst basamaklara doğru gidildikçe,
I. Basamağa aktarılan toplam enerji miktarı azalır.
II. Birey başına düşen biyokütle her zaman azalır.
III. Vücutta birikebilen zehirli maddelerin derişimi artar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?Çözüm: Her basamakta enerji kaybı olduğundan toplam enerji azalır (I) ve biyolojik birikim nedeniyle zehirli madde derişimi artar (III). Üst basamaktaki canlılar genellikle daha iri olduğundan birey başına biyokütle azalmak zorunda değildir; II yanlıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Bir ekosistemdeki besin ağında şu beslenme ilişkileri bulunmaktadır:
- Tavşan ve çekirge otla beslenir.
- Kurbağa çekirgeyle beslenir.
- Yılan hem tavşan hem kurbağa ile beslenir.
- Kartal yalnızca yılanla beslenir.
Bu besin ağı ile ilgili,
I. Yılan hem ikincil hem üçüncül tüketici konumundadır.
II. Kartal yalnızca dördüncül tüketicidir.
III. Kurbağaların tamamen yok olması kartalın besin kaynağını ortadan kaldırır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?Çözüm: Yılan tavşanı (birincil tüketici) yediğinde ikincil, kurbağayı (ikincil tüketici) yediğinde üçüncül tüketicidir (I doğru). Bu yüzden kartal hem üçüncül hem dördüncül tüketicidir (II yanlış). Kurbağalar yok olsa da yılan tavşanla beslenebildiğinden kartalın besin kaynağı ortadan kalkmaz (III yanlış). Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Ekosistem Ekolojisi Konu Özeti
Ekosistem, belirli bir alandaki canlılar (biyotik bileşenler) ile bu canlıları etkileyen cansız çevrenin (abiyotik bileşenler) oluşturduğu bütündür. Işık, sıcaklık, su, toprak ve mineraller abiyotik; üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar biyotik bileşenlerdir. Organizasyon basamakları birey, popülasyon, komünite, ekosistem ve biyosfer şeklinde sıralanır. Popülasyon aynı türün bireylerinden, komünite ise farklı türlerin popülasyonlarından oluşur. Üreticiler fotosentez ya da kemosentezle inorganik maddelerden organik madde üretir; tüketiciler hazır besin alır; ayrıştırıcılar ölü kalıntıları inorganik maddelere dönüştürür.
Ekosistemde enerji akışı tek yönlüdür ve besin zinciri boyunca her basamakta enerjinin büyük kısmı solunum ve ısı olarak kaybolur; bir üst basamağa ortalama yaklaşık %10'u aktarılır. Bu nedenle üst basamaklarda toplam enerji ve genellikle birey sayısı azalır. Vücutta parçalanamayan DDT, cıva gibi maddeler ise üst basamaklara doğru birikerek artar; buna biyolojik birikim denir. Madde ise ekosistemde döngüler hâlinde dolaşır. Karbon döngüsünde fotosentez atmosferdeki CO₂'yi azaltır; azot döngüsünde azot bağlayıcı bakteriler, nitrifikasyon ve denitrifikasyon bakterileri görev alır.
TYT'de besin zinciri ve besin ağı üzerinden enerji hesabı, biyolojik birikim ve bir türün azalmasının diğer türlere etkisi sıkça sorulur. Besin ağında bir canlının birden fazla tüketici basamağında bulunabileceğini unutma; yediği canlıya göre ikincil ya da üçüncül tüketici olabilir. Madde döngülerinde hangi olayın atmosfere CO₂ verdiğini, hangisinin aldığını ayırt etmelisin. Güncel çevre sorunlarıyla bağlantılı olarak küresel ısınma, sera etkisi, erozyon ve biyolojik çeşitliliğin korunması da sorulara konu olabilir.
Bilmen Gerekenler
- Birey → popülasyon → komünite → ekosistem → biyosfer.
- Enerji akışı tek yönlüdür; madde döngüseldir.
- Her basamağa önceki basamaktaki enerjinin yaklaşık %10'u aktarılır.
- Biyolojik birikim en çok besin zincirinin son halkasında görülür.
- Fotosentez atmosferden CO₂ alır; solunum, yanma ve ayrışma CO₂ verir.
- Azot bağlayıcı bakteriler N₂'yi bitkilerin kullanabileceği bileşiklere çevirir; denitrifikasyon bakterileri tersini yapar.
- Ayrıştırıcılar madde döngüsünün tamamlanmasını sağlar.
Sık Yapılan Hatalar
- Enerjinin de madde gibi ekosistemde döngü hâlinde dolaştığını sanmak.
- Tüm üreticilerin fotosentez yaptığını düşünmek; kemosentetik bakteriler de üreticidir.
- Besin ağında bir canlıya tek bir tüketici basamağı yazmak.
- Biyolojik birikimi en çok üreticilerde görülür sanmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekosistem Ekolojisi testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Ekosistem Ekolojisi testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Ekosistem Ekolojisi testi 10 sorudan oluşur ve süresi 12 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.