AYT Mantık Testi
AYT Felsefe Grubu Mantık konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 12 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Klasik mantığın kurucusu kabul edilen ve mantıkla ilgili eserleri daha sonra “Organon” adı altında toplanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Klasik (geleneksel) mantığın kurucusu Aristoteles'tir; mantık eserleri “alet” anlamına gelen Organon adıyla bir araya getirilmiştir. Leibniz ve Frege sembolik mantığın gelişiminde öne çıkan isimlerdir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
“canlı → hayvan → memeli → kedi”
Yukarıdaki kavram sıralamasında soldan sağa doğru gidildikçe kavramların içlemi ve kaplamı nasıl değişir?Çözüm: Sağa doğru gidildikçe kavramların taşıdığı nitelikler (içlem) çoğalır, kapsadığı varlık sayısı (kaplam) azalır. İçlem ile kaplam ters orantılıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
“Bazı öğrenciler çalışkan değildir.”
Bu önermenin niceliği ve niteliği bakımından türü aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: “Bazı” niceleyicisi önermeyi tikel yapar; yüklem olumsuzlanmıştır. Bu nedenle önerme tikel olumsuzdur (O önermesi). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
“Bütün metaller iletkendir.” önermesinin doğru olduğu kabul edildiğinde aşağıdaki önermelerden hangisinin kesin olarak yanlış olduğu söylenebilir?Çözüm: Tümel olumlu (A) önerme doğruysa onun çelişiği olan tikel olumsuz (O) önerme “Bazı metaller iletken değildir” kesinlikle yanlıştır. “Bazı metaller iletkendir” alt içerme gereği, “Bazı iletkenler metaldir” döndürme gereği ve “İletken olmayan hiçbir şey metal değildir” karşı olum gereği doğrudur. “Bazı iletkenler metal değildir” önermesinin doğruluk değeri ise verilen önermeden belirlenemez. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
“Bütün yazarlar okurdur.
Bazı öğretmenler yazardır.
O hâlde bazı öğretmenler okurdur.”
Bu kıyasta orta terim aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Orta terim, iki öncülde yer alıp sonuçta bulunmayan terimdir; burada “yazar” terimidir. Sonucun öznesi olan “öğretmen” küçük terim, yüklemi olan “okur” büyük terimdir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
p önermesi doğru, q önermesi yanlış, r önermesi doğrudur.
Buna göre aşağıdaki bileşik önermelerden hangisinin doğruluk değeri doğrudur?Çözüm: p ∧ q yanlıştır; yanlış bir önermeden herhangi bir önermeye giden koşullu önerme doğru olduğundan (p ∧ q) → r doğrudur. p → q (D→Y), ¬p ∨ q (Y∨Y), (p ∨ q) → q (D→Y) ve p ↔ q (D↔Y) yanlıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Aşağıdaki bileşik önermelerden hangisi totolojidir (bileşenlerinin bütün doğruluk değerleri için doğrudur)?Çözüm: p doğruyken p ∨ q de doğru olacağından p → (p ∨ q) hiçbir durumda yanlış olamaz; bu nedenle totolojidir. p ∧ ¬p ve p ↔ ¬p her durumda yanlış (çelişik), p → q ile (p ∨ q) → p ise bazı durumlarda doğru, bazı durumlarda yanlıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Aşağıdaki önermelerden hangisi “p → q” koşullu önermesine denktir?Çözüm: Bir koşullu önerme, karşı tersine (¬q → ¬p) denktir; doğruluk tabloları her satırda aynı sonucu verir. q → p ve ¬p → ¬q, p doğru q yanlışken doğru değer alarak p → q'dan ayrılır. p ∧ ¬q ise p → q'nun olumsuzudur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
“Bir önerme ya doğrudur ya da yanlıştır; doğru ile yanlış dışında üçüncü bir seçenek yoktur.”
Bu ifade düşüncenin temel ilkelerinden hangisini dile getirir?Çözüm: Bir önermenin ya doğru ya da yanlış olduğunu, ikisinin arasında üçüncü bir değer bulunmadığını söyleyen ilke üçüncü hâlin imkânsızlığıdır. Çelişmezlik ilkesi ise bir şeyin aynı anda ve aynı bakımdan hem doğru hem yanlış olamayacağını söyler. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Aşağıda öncülleri ve sonucu verilen çıkarımlarla ilgili,
I. Öncüller: p → q ve p; Sonuç: q
II. Öncüller: p → q ve q; Sonuç: p
III. Öncüller: p → q ve ¬q; Sonuç: ¬p
hangileri geçerli çıkarımdır?Çözüm: I (önbileşeni onaylama) ve III (ardbileşeni reddetme) geçerlidir: öncüllerin hepsinin doğru olduğu her durumda sonuç da doğrudur. II ise geçersizdir; p yanlış ve q doğruyken öncüller doğru, sonuç yanlış olur (ardbileşeni onaylama hatası). Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Mantık Konu Özeti
Mantık, doğru düşünmenin kurallarını ve akıl yürütmelerin geçerliliğini inceleyen disiplindir. Klasik mantık Aristoteles tarafından sistemleştirilmiş, eserleri Organon adıyla toplanmıştır. Klasik mantığın temel öğeleri kavram, terim, önerme ve kıyastır. Kavramların içlemi (taşıdığı nitelikler) ile kaplamı (kapsadığı varlıklar) ters orantılıdır. Önermeler nicelik bakımından tümel, tikel ya da tekil; nitelik bakımından olumlu ya da olumsuz olabilir. Tümel olumlu (A), tümel olumsuz (E), tikel olumlu (I) ve tikel olumsuz (O) önermeler arasındaki ilişkiler karşıtlık karesiyle gösterilir.
Kıyas, iki öncülden zorunlu bir sonuç çıkarmaktır. Sonucun öznesi küçük terim, yüklemi büyük terim, öncüllerde bulunup sonuçta yer almayan terim ise orta terimdir. Düşüncenin temel ilkeleri özdeşlik, çelişmezlik, üçüncü hâlin imkânsızlığı ve yeter sebep ilkeleridir. Sembolik mantıkta önermeler p, q, r gibi harflerle, bağlaçlar ise ¬ (değil), ∧ (ve), ∨ (veya), → (ise) ve ↔ (ancak ve ancak) sembolleriyle gösterilir. Koşullu önerme yalnızca önbileşen doğru, ardbileşen yanlış olduğunda yanlıştır.
Sembolik mantık sorularında en güvenli yol, doğruluk tablosunu sistemli biçimde kurmaktır. Bir önerme her satırda doğruysa totoloji, her satırda yanlışsa çelişiktir. p → q önermesi karşı tersi olan ¬q → ¬p ile denktir; tersi (q → p) ve karşıtı (¬p → ¬q) ise denk değildir. Çıkarımlarda önbileşeni onaylamak ve ardbileşeni reddetmek geçerli, ardbileşeni onaylamak ise geçersizdir; bu ayrımı mutlaka örneklerle çalışmalısın.
Bilmen Gerekenler
- İçlem arttıkça kaplam azalır; kaplam arttıkça içlem azalır.
- A: Tümel olumlu, E: Tümel olumsuz, I: Tikel olumlu, O: Tikel olumsuz önermedir.
- Çelişik önermeler (A–O, E–I) aynı anda ne doğru ne yanlış olabilir.
- Kıyasta orta terim iki öncülde bulunur ama sonuçta yer almaz.
- p → q yalnızca p doğru, q yanlışken yanlıştır.
- p ↔ q, iki bileşen aynı doğruluk değerini aldığında doğrudur.
- p → q ≡ ¬q → ¬p ≡ ¬p ∨ q denklikleri sık sorulur.
- Düşünce ilkeleri: özdeşlik, çelişmezlik, üçüncü hâlin imkânsızlığı, yeter sebep.
Sık Yapılan Hatalar
- p → q önermesinin tersini (q → p) ona denk sanmak.
- Önbileşeni yanlış olan koşullu önermeyi yanlış kabul etmek; bu durumda koşullu önerme her zaman doğrudur.
- Çelişmezlik ilkesi ile üçüncü hâlin imkânsızlığı ilkesini karıştırmak.
- Orta terimi sonucun öznesi ya da yüklemiyle karıştırmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Mantık testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Mantık testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Mantık testi 10 sorudan oluşur ve süresi 12 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.