AYT Sosyoloji Testi
AYT Felsefe Grubu Sosyoloji konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 12 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Mukaddime adlı eserinde toplumları göçebe (bedevi) ve yerleşik (hadari) hayat bakımından inceleyen, toplumu bir arada tutan dayanışma bağını “asabiyet” kavramıyla açıklayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Asabiyet kavramı ve bedevi-hadari ayrımı, sosyolojinin öncülerinden kabul edilen İbn Haldun'un Mukaddime'sinde yer alır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi kazanılmış statüye örnektir?Çözüm: Kazanılmış statü, bireyin kendi çabası, eğitimi ve seçimleriyle elde ettiği konumdur; avukatlık buna örnektir. Cinsiyet, yaş, doğum sırası ve doğum yeri gibi konumlar kişinin tercihine bağlı olmadan edinilen verilmiş statülerdir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi resmî (formal) toplumsal kontrol araçlarının kullanıldığı bir duruma örnektir?Çözüm: Resmî toplumsal kontrol; yasalar, yönetmelikler ve bunları uygulayan kurumlar aracılığıyla yapılır. Ayıplama, dışlama ve kınama ise gelenek, görenek ve kamuoyuna dayanan gayriresmî kontrol araçlarıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Geleneksel küçük topluluklarda insanlar benzer işler yapar, aynı inanç ve değerleri paylaşır; bu benzerlik onları birbirine bağlar. Sanayileşme ve kentleşmeyle birlikte iş bölümü artar, insanlar farklı alanlarda uzmanlaşır ve hayatlarını sürdürebilmek için birbirlerine bağımlı hâle gelir.
Bu açıklama aşağıdaki düşünür – kavram eşleştirmelerinden hangisiyle ilgilidir?Çözüm: Benzerliğe dayanan dayanışmayı mekanik, iş bölümü ve karşılıklı bağımlılığa dayanan dayanışmayı organik dayanışma olarak adlandıran sosyolog Durkheim'dır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Babası küçük bir köyde çiftçilik yapan Emre, okuyarak cerrah olmuş ve büyük bir hastanede çalışmaya başlamıştır.
Emre'nin babasına göre toplumsal konumunda meydana gelen değişim aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?Çözüm: Değişim babaya göre değerlendirildiği için kuşaklar arası; toplumsal tabakalar arasında yukarıya doğru bir geçiş olduğu için dikey hareketliliktir. Kuşak içi hareketlilik, bireyin kendi yaşamı içindeki konum değişimini ifade eder. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Akıllı telefon ve internet teknolojileri çok hızlı yaygınlaşmıştır. Ancak bu teknolojilerin kullanımına ilişkin hukuki düzenlemeler, ahlaki ölçüler ve toplumsal alışkanlıklar aynı hızla oluşamamış; bu durum çeşitli uyum sorunlarına yol açmıştır.
Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?Çözüm: Maddi kültürdeki hızlı değişmelere manevi kültür öğelerinin (değer, norm, hukuk) aynı hızla uyum sağlayamaması Ogburn'ün kültürel gecikme kavramıyla açıklanır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Toplumsal kurumlarla ilgili,
I. Kurumlar birbirinden etkilenir; birinde meydana gelen değişme diğerlerini de etkiler.
II. Kurumlar, toplumun temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak ortaya çıkar.
III. Kurumlar bir kez oluştuktan sonra zaman içinde hiç değişmez.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Aile, eğitim, ekonomi, siyaset ve din gibi kurumlar toplumsal ihtiyaçlardan doğar ve birbirini etkiler. Kurumlar süreklilik gösterse de toplumsal değişmeyle birlikte dönüşür; bu nedenle III yanlıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Aynı okulda hem öğretmen hem de öğrenci velisi olan Aylin Hanım, kendi çocuğunun da bulunduğu sınıfta sınav kâğıtlarını değerlendirirken bir öğretmen olarak tarafsız olma sorumluluğu ile bir anne olarak çocuğunu koruma isteği arasında zorlanmaktadır.
Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?Çözüm: Bireyin sahip olduğu farklı statülerin gerektirdiği rollerin birbiriyle uyuşmaması sonucu yaşanan gerilim rol çatışmasıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir sosyologa göre toplumsal olayları yalnızca dışarıdan gözlenen olgular gibi incelemek yeterli değildir; bireylerin eylemlerine yükledikleri öznel anlamları anlamak gerekir. Bu sosyolog, dinî inanç ve değerlerin ekonomik davranışları biçimlendirebileceğini de göstermeye çalışmış, bürokrasiyi modern toplumun tipik örgütlenme biçimi olarak incelemiştir.
Sözü edilen sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Anlamacı (yorumlayıcı) sosyoloji, dinî değerlerin ekonomik hayata etkisi ve bürokrasi çözümlemesi Max Weber'e aittir. Durkheim ise toplumsal olguların bireyin dışında birer “şey” gibi incelenmesini savunmuştur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Bir Türk düşünürü, bir milletin kendine özgü değer, duygu ve inançlarını “hars” (kültür), milletler arasında ortak olan yöntem, teknik ve bilgileri ise “medeniyet” olarak ayırır. Ona göre bir toplum medeniyeti başka milletlerden alabilir; ancak harsını korumalıdır.
Bu görüşler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?Çözüm: Hars ile medeniyet ayrımını yaparak millî kültürün korunmasını ve ortak medeniyet unsurlarının alınabileceğini savunan düşünür Ziya Gökalp'tir. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Sosyoloji Konu Özeti
Sosyoloji, toplumsal ilişkileri, grupları, kurumları ve toplumsal değişmeyi bilimsel yöntemlerle inceleyen bilimdir. “Sosyoloji” terimini Auguste Comte kullanmış, İbn Haldun ise Mukaddime'deki asabiyet kavramı ve bedevi-hadari ayrımıyla bu alanın öncüleri arasında yer almıştır. Durkheim toplumsal olguların nesnel olarak incelenmesini savunmuş ve mekanik-organik dayanışma ayrımını yapmıştır. Weber anlamacı sosyolojiyi, Marx ise ekonomik yapı ve sınıf çatışmasını öne çıkarmıştır. Türkiye'de Ziya Gökalp hars-medeniyet ayrımıyla, Prens Sabahattin ise bireyci yaklaşımıyla bilinir.
Toplumsal yapının öğeleri statü, rol, grup ve kurumlardır. Verilmiş statü doğuştan ya da kişinin elinde olmadan edinilir; kazanılmış statü ise çaba ile elde edilir. Farklı rollerin birbiriyle uyuşmaması rol çatışmasına yol açar. Toplumsal kontrol, yasalar gibi resmî araçlarla ya da gelenek, görenek ve kamuoyu gibi gayriresmî araçlarla sağlanır. Toplumsal hareketlilik dikey ya da yatay, kuşak içi ya da kuşaklar arası olabilir. Kültür maddi ve manevi öğelerden oluşur; maddi kültürün hızlı değişimine manevi kültürün geç uyum sağlaması kültürel gecikmedir.
Sorularda çoğunlukla bir toplumsal durum anlatılıp hangi kavramla açıklandığı ya da hangi sosyologun görüşüne uyduğu sorulur. Kavram çiftlerini karşılaştırmalı öğrenmek bu yüzden çok önemlidir: verilmiş ve kazanılmış statü, resmî ve gayriresmî kontrol, mekanik ve organik dayanışma, kuşak içi ve kuşaklar arası hareketlilik gibi. Sosyologları da tek bir anahtar kavramla eşleştirerek çalışırsan paragraf sorularını daha hızlı çözersin. Ayrıca örnekte kimin kimle karşılaştırıldığına ve yaptırımın kaynağına dikkat etmek, çeldiricileri elemeni kolaylaştırır.
Bilmen Gerekenler
- İbn Haldun: asabiyet, bedevi-hadari; Comte: üç hâl yasası ve “sosyoloji” terimi.
- Durkheim: toplumsal olgu, mekanik ve organik dayanışma, anomi.
- Weber: anlamacı sosyoloji, bürokrasi, dinî değerlerin ekonomiye etkisi.
- Marx: ekonomik yapı, sınıf çatışması; Ogburn: kültürel gecikme.
- Ziya Gökalp: hars (kültür) ile medeniyet ayrımı.
- Kazanılmış statü çabayla, verilmiş statü doğuştan ya da kendiliğinden edinilir.
- Resmî kontrol yasalarla, gayriresmî kontrol gelenek ve kamuoyuyla sağlanır.
- Kuşaklar arası hareketlilikte kişi ebeveynleriyle karşılaştırılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Ayıplama ve dışlama gibi yaptırımları resmî kontrol sanmak.
- Kuşak içi ve kuşaklar arası hareketliliği karıştırmak.
- Mekanik dayanışmayı modern, organik dayanışmayı geleneksel toplumla eşleştirmek; doğrusu tam tersidir.
- Rol çatışmasını statü kaybıyla karıştırmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyoloji testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Sosyoloji testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Sosyoloji testi 10 sorudan oluşur ve süresi 12 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.