AYT Felsefe Tarihi Testi
AYT Felsefe Grubu Felsefe Tarihi konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 12 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
İlk Çağ doğa filozoflarından biri, evrenin ana maddesinin (arkhe) su, hava ya da ateş gibi belirli bir madde olamayacağını; her şeyin sınırsız ve belirsiz bir ilkeden doğup yine ona döndüğünü ileri sürmüştür.
Bu filozof aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Arkheyi belirli bir madde yerine sınırsız ve belirsiz olan “apeiron” olarak açıklayan filozof Anaksimandros'tur. Thales suyu, Anaksimenes havayı, Herakleitos ateşi, Demokritos atomları ilke olarak görmüştür. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
İslam felsefesinde Aristoteles'in mantık ve felsefe birikimini sistemli biçimde yorumladığı için “Muallim-i Sani” (ikinci öğretmen) olarak anılan ve ideal toplum düzenini “erdemli şehir” tasarımıyla anlatan filozof aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Farabi, Aristoteles'ten sonra “ikinci öğretmen” unvanıyla anılır ve ideal devlet anlayışını erdemli şehir (el-Medinetü'l-Fazıla) kavramıyla ortaya koymuştur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Bir düşünür, duyuların zaman zaman yanılttığını, rüya ile uyanıklığın bile her zaman kesin olarak ayırt edilemeyeceğini belirtir. Bu yüzden kuşku duyulabilecek her şeyi geçici olarak bir kenara koyar. Ancak kuşku duyan bir varlık olarak düşündüğünden, dolayısıyla var olduğundan kuşku duyamayacağını fark eder. Kesin bilginin ölçütünü de açıklık ve seçiklik olarak belirler.
Bu düşünür ve temsil ettiği yaklaşım aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?Çözüm: Parçada yöntemsel kuşku, “düşünüyorum, öyleyse varım” sonucu ve açıklık-seçiklik ölçütü anlatılmaktadır; bunlar Descartes'a aittir. Descartes'ın kuşkusu kesin bilgiye ulaşmak için bir yöntemdir; bu nedenle o septik değil, akla dayanan kesin bilgiyi savunan bir rasyonalisttir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
MÖ 5. yüzyılda Atina'da ücret karşılığı hitabet ve tartışma dersleri veren, bilginin kişiden kişiye değiştiğini ve herkes için geçerli mutlak bir doğrunun bulunmadığını savunan düşünürler topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Protagoras ve Gorgias gibi isimlerin yer aldığı Sofistler, bilgide göreceliği savunmuş ve para karşılığı retorik öğretmişlerdir. Sokrates, onların göreceliğine karşı çıkarak tümel ve kesin bilginin mümkün olduğunu savunmuştur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Bir filozofa göre bilginin malzemesi deneyimden gelir; ancak bu malzeme, zihnin deneyimden önce sahip olduğu zaman ve mekân formları ile anlama yetisinin kategorileri aracılığıyla düzenlenir. Yalnızca duyulardan gelen izlenimler kavramlarla birleşmedikçe bilgi oluşmaz; deneyimle ilişkisi kurulmamış kavramlar da içi boş kalır.
Bu filozofun bilgi anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?Çözüm: Parçadaki görüş Kant'a aittir. Kant, bilginin malzemesini deneyime, biçimini ise aklın önsel yapılarına bağlayarak rasyonalizm ile empirizmi uzlaştırmaya çalışmıştır (kritisizm). Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Bir düşünüre göre insan önce vardır, dünyaya atılmıştır; ne olacağı önceden belirlenmemiştir. İnsan kendini ancak sonradan, yaptığı seçimlerle tanımlar. Bu yüzden insan özgür olmaya mahkûmdur ve yalnızca kendisinden değil, seçimleriyle ortaya koyduğu insan tasarımından da sorumludur.
Bu görüşler aşağıdaki düşünür – akım eşleştirmelerinden hangisine uygundur?Çözüm: Varoluşun özden önce geldiği, insanın özgürlüğe mahkûm olduğu ve seçimlerinden sorumlu olduğu düşüncesi, 20. yüzyıl varoluşçuluğunun temsilcisi Sartre'a aittir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
MS 2. yüzyıl ile 15. yüzyıl arasındaki Hristiyan felsefesi (skolastik düşünce) ile ilgili,
I. Dinî inançlar ile felsefi düşünce uzlaştırılmaya çalışılmıştır.
II. Platon ve Aristoteles gibi Antik Yunan filozoflarının görüşlerinden yararlanılmıştır.
III. Deney ve gözlem, bilginin tek güvenilir kaynağı kabul edilmiştir.
yargılarından hangileri doğrudur?Çözüm: Skolastik düşüncede felsefe dinî inançları temellendirmek için kullanılmış ve Antik Yunan filozoflarından (Augustinus'ta Platon, Thomas Aquinas'ta Aristoteles) yararlanılmıştır. Deney ve gözlemi bilginin tek kaynağı sayma anlayışı ise Yeni Çağ'daki empirist ve bilimsel yaklaşımlarla öne çıkmıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Bir düşünür, duyu ve akıl yoluyla elde ettiği bilgilerin kesinliğinden şüpheye düşmüş; uzun bir iç arayışın sonunda kesin bilgiye, kalbe doğan manevi bir aydınlanma yani sezgi ve keşif yoluyla ulaşılabileceği sonucuna varmıştır. Bu düşünür, filozofların bazı metafizik görüşlerini eleştiren bir eser de kaleme almıştır.
Sözü edilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Şüpheden sezgiye (keşfe) uzanan bu düşünsel yolculuk ve filozofları eleştiren “Tehafütü'l-Felasife” adlı eser Gazali'ye aittir. İbn Rüşd ise bu esere cevap olarak felsefeyi savunan bir eser yazmıştır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bir düşünüre göre insan düşüncesi tarih boyunca üç aşamadan geçmiştir: Olayların tanrısal güçlerle açıklandığı teolojik aşama, soyut özlerle açıklandığı metafizik aşama ve gözlem ile deneye dayanan bilimsel açıklamaların egemen olduğu pozitif aşama. Bu düşünüre göre felsefe de bilimlerin sonuçlarını birleştirmekle yetinmelidir.
Bu görüşler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?Çözüm: “Üç hâl yasası”nı ortaya koyan ve pozitivizmin kurucusu kabul edilen düşünür Auguste Comte'tur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Francis Bacon'ın bilgi ve bilim anlayışıyla ilgili,
I. Doğru bilgiye ulaşmak için zihin, “idoller” adını verdiği önyargılardan arındırılmalıdır.
II. Doğa bilgisine, tek tek gözlemlerden genel sonuçlara giden tümevarım yöntemiyle ulaşılır.
III. Bilimsel bilgi, insanın doğa üzerindeki egemenliğini artırmaya hizmet etmelidir.
yargılarından hangileri söylenebilir?Çözüm: Bacon, zihni yanıltan önyargıları idoller olarak adlandırmış, deneye dayalı tümevarımı bilimin yöntemi saymış ve “bilgi güçtür” anlayışıyla bilginin doğaya egemen olmayı sağlaması gerektiğini savunmuştur. Üç yargı da Bacon'ın görüşleriyle uyumludur. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Felsefe Tarihi Konu Özeti
Felsefe tarihi, insanın varlık, bilgi ve değer sorularına verdiği cevapların çağlar boyunca nasıl değiştiğini inceler. MÖ 6. yüzyılda Thales, Anaksimandros, Anaksimenes ve Herakleitos evreni mitoslar yerine akılla açıklamaya çalışmış, her şeyin ana maddesini (arkhe) aramıştır. Sofistler bilginin göreceliğini savunurken Sokrates tümel ve kesin bilginin mümkün olduğunu göstermeye çalışmış; Platon idealar kuramını, Aristoteles ise mantığı ve sistemli bir varlık felsefesini geliştirmiştir. Helenistik dönemde Stoacılar ve Epikürcüler mutluluğa ulaşmanın yolunu tartışmıştır.
MS 2–15. yüzyıllar arasında Hristiyan dünyasında skolastik düşünce, İslam dünyasında ise Kindi, Farabi, İbn Sina, Gazali ve İbn Rüşd gibi düşünürler din ile felsefe arasındaki ilişkiyi tartışmıştır. 15–17. yüzyıllarda Rönesans, bilimsel devrim ve yöntem arayışı öne çıkmış; Descartes rasyonalizmi, Bacon ve Locke empirizmi temsil etmiştir. 18–19. yüzyılda Aydınlanma, Kant'ın eleştirel felsefesi, Hegel'in diyalektiği, Marx ve Comte'un toplum merkezli yaklaşımları gelişmiştir. 20. yüzyılda varoluşçuluk, fenomenoloji, analitik felsefe ve bilim felsefesi tartışmaları belirleyici olmuştur.
AYT'de bu konudan gelen sorular çoğunlukla kısa bir paragrafta anlatılan görüşün hangi filozofa ya da akıma ait olduğunu sorar. Bu yüzden filozofları yalnızca isim listesi olarak değil, yaşadıkları dönemin temel problemiyle birlikte düşünmelisin. Paragraftaki anahtar kavramlar çoğu zaman cevabı ele verir: “apeiron”, “idoller”, “açık ve seçik”, “kategoriler”, “üç hâl yasası”, “varoluş özden önce gelir” gibi ifadeleri ilgili düşünürle eşleştirmeyi alışkanlık hâline getir.
Bilmen Gerekenler
- İlk filozoflar arkheyi aradı: Thales su, Anaksimandros apeiron, Anaksimenes hava, Herakleitos ateş, Demokritos atom.
- Sofistler bilgide göreceliği savundu; Sokrates tümel bilgiyi, Platon idealar kuramını, Aristoteles mantığı geliştirdi.
- Skolastik düşünce, dinî inançları felsefe aracılığıyla temellendirmeye çalıştı; Augustinus ve Thomas Aquinas öne çıkar.
- İslam felsefesinde Farabi “ikinci öğretmen”dir; Gazali sezgiyi (keşf) öne çıkarmış, İbn Rüşd felsefeyi savunmuştur.
- Descartes rasyonalizmi, Bacon ve Locke empirizmi, Kant ise ikisini uzlaştıran kritisizmi temsil eder.
- Comte'un üç hâl yasası pozitivizmin, Hegel'in diyalektiği idealizmin, Marx'ın görüşleri diyalektik materyalizmin temelidir.
- 20. yüzyılda Sartre varoluşçuluğu, Husserl fenomenolojiyi, Wittgenstein analitik felsefeyi, Popper eleştirel akılcılığı temsil eder.
Sık Yapılan Hatalar
- Descartes'ın yöntemsel kuşkusunu septisizm sanmak; Descartes kuşkuyu kesin bilgiye ulaşmak için bir araç olarak kullanır.
- Anaksimandros ile Anaksimenes'i karıştırmak: apeiron Anaksimandros'a, hava Anaksimenes'e aittir.
- Kant'ı saf rasyonalist ya da saf empirist saymak; Kant iki yaklaşımı eleştirel biçimde birleştirir.
- Gazali ile İbn Rüşd'ün tutumlarını ters eşleştirmek; felsefecileri eleştiren Gazali, felsefeyi savunan İbn Rüşd'dür.
Sıkça Sorulan Sorular
Felsefe Tarihi testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Felsefe Tarihi testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Felsefe Tarihi testi 10 sorudan oluşur ve süresi 12 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.