TYT Bilim Felsefesi Testi
TYT Felsefe Bilim Felsefesi konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 10 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Aşağıdaki sorulardan hangisi bilim felsefesinin sorularından biridir?Çözüm: Bilim felsefesi bilimin yöntemini, bilimsel bilginin değerini ve bilimi bilim olmayandan ayıran ölçütü sorgular. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel bilginin özelliklerinden biri değildir?Çözüm: Bilimsel bilgi nesnel, olgusal, sınanabilir ve sistemlidir; ancak yeni bulgularla değişebilir ve düzeltilebilir. Bu nedenle “kesin ve değişmez” olması bilimsel bilginin özelliği değildir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Bir düşünüre göre bilimde herkesin uyması gereken tek ve evrensel bir yöntem yoktur. Bilim tarihindeki büyük buluşların çoğu, kabul gören yöntem kurallarını çiğneyerek yapılmıştır. Bu nedenle bilimin gelişmesi için yöntem konusunda “her şey uyar” ilkesi benimsenmelidir.
Bu görüş aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?Çözüm: Bilimde tek bir yöntem olmadığını, “her şey uyar” (anything goes) diyerek yöntemsel çoğulculuğu savunan düşünür Paul Feyerabend'dir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Bir düşünüre göre bilim, yeni bilgilerin eskilerin üzerine düzenli biçimde eklendiği birikimli bir süreç değildir. Bilim insanları belli bir dönemde ortak bir kuramsal çerçeve içinde çalışır. Bu çerçeveyle açıklanamayan sorunlar biriktiğinde bir bunalım yaşanır ve sonunda yeni bir çerçeve eskisinin yerini alır; bu değişim bir devrim niteliği taşır.
Bu görüş aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?Çözüm: Bilimin olağan bilim, bunalım ve paradigma değişimi (bilimsel devrim) yoluyla ilerlediğini savunan düşünür Thomas Kuhn'dur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Bir düşünce akımına göre anlamlı önermeler iki türlüdür: Ya matematik ve mantık önermeleri gibi biçimsel olarak doğrudurlar ya da deney ve gözlemle doğrulanabilirler. Bu iki gruba girmeyen metafizik önermeler doğru ya da yanlış değil, düpedüz anlamsızdır.
Bu görüş aşağıdaki akımlardan hangisine aittir?Çözüm: Anlamlılığı doğrulanabilirliğe bağlayan ve metafizik önermeleri anlamsız sayan akım Viyana Çevresi'nin temsil ettiği mantıkçı pozitivizmdir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Bilim yalnızca elde edilmiş kuram ve yasaların oluşturduğu hazır bir bilgi bütünü olarak görülmemelidir. Bilim, bu bilgilere ulaşan bilim insanlarının içinde bulunduğu toplumsal ve tarihsel koşullardan etkilenen bir etkinliktir.
Bu parçada savunulan bilim anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Bilimi toplumsal ve tarihsel koşullardan etkilenen bir süreç olarak ele alan görüş “etkinlik olarak bilim” anlayışıdır. Bilimi yalnızca önermeler bütünü sayan görüş ise “ürün olarak bilim” anlayışıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Bir düşünüre göre bilgi güçtür ve doğaya egemen olmanın yolu onu doğru tanımaktır. Ancak insan zihni, doğayı yanlış görmesine yol açan önyargılarla (idollerle) doludur. Bu önyargılardan arınıp tek tek gözlemlerden genel yasalara ulaşan tümevarım yöntemi kullanılmalıdır.
Bu görüş aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?Çözüm: “Bilgi güçtür” diyen, zihni yanıltan idolleri (kabile, mağara, çarşı, tiyatro) ortaya koyan ve tümevarımı savunan düşünür Francis Bacon'dır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Bir araştırmacı, farklı ülkelerde yüzlerce demir çubuğu ısıtarak hepsinin genleştiğini gözlemler ve bu gözlemlerden “Isıtılan bütün metaller genleşir.” genel yargısına ulaşır.
Araştırmacının kullandığı akıl yürütme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Tek tek gözlemlerden genel bir yargıya ulaşmak tümevarımdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Bilim insanı hangi konuyu araştıracağını seçerken, deneylerinde canlıları nasıl kullanacağına karar verirken ve elde ettiği bilgilerin nerede uygulanacağını belirlerken yalnızca olgulara değil, değer yargılarına da başvurmak zorunda kalır.
Bu parça bilim felsefesinin aşağıdaki sorunlarından hangisiyle ilgilidir?Çözüm: Parça, bilim insanının karar ve uygulamalarında değer yargılarından tamamen uzak kalamayacağını vurgular; bu da bilimin değerden bağımsızlığı (bilim-etik ilişkisi) sorunudur. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Bir düşünüre göre “Bütün kuğular beyazdır.” önermesini doğrulamak için binlerce beyaz kuğu gözlemlemek yeterli değildir; çünkü bir sonraki gözlemin farklı çıkmayacağının garantisi yoktur. Buna karşılık tek bir siyah kuğu gözlemi bu önermeyi çürütür. Bu nedenle bir kuramı bilimsel yapan, onun doğrulanması değil, yanlışlanabilir olmasıdır.
Bu görüş aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?Çözüm: Genel önermelerin kesin olarak doğrulanamayacağını, bilimselliğin ölçütünün yanlışlanabilirlik olduğunu savunan düşünür Karl Popper'dır. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Bilim Felsefesi Konu Özeti
Bilim felsefesi bilimi konu edinir: Bilimsel bilginin değeri nedir? Bilimin yöntemi nedir? Bilimi bilim olmayandan ayıran ölçüt nedir? Bilimsel bilgi nesnel, olgusal, sistemli, sınanabilir ve genellenebilirdir; ancak kesin ve değişmez değildir, yeni bulgularla düzeltilebilir. Bilim iki biçimde ele alınır: Ürün olarak bilim, bilimi mantıksal olarak düzenlenmiş önermeler bütünü sayar; etkinlik olarak bilim ise onu toplumsal ve tarihsel koşullardan etkilenen bir süreç olarak görür.
Francis Bacon “bilgi güçtür” der, zihni yanıltan idolleri anlatır ve tümevarımı savunur. Viyana Çevresi'nin mantıkçı pozitivizmi yalnızca mantıksal olarak doğru ya da deneyle doğrulanabilir önermeleri anlamlı sayar, metafiziği anlamsız bulur. Karl Popper doğrulama yerine yanlışlanabilirliği bilimselliğin ölçütü yapar. Thomas Kuhn bilimin birikimle değil, paradigma değişimleriyle (bilimsel devrimlerle) ilerlediğini söyler. Paul Feyerabend ise bilimde tek bir yöntem olmadığını savunur ve “her şey uyar” der.
TYT'de bilim felsefesi soruları çoğunlukla bu düşünürlerin görüşlerini anlatan paragraflardan oluşur. Anahtar ifadeleri eşleştir: “idoller, tümevarım” Bacon; “doğrulanabilirlik, metafizik anlamsızdır” Viyana Çevresi; “siyah kuğu, yanlışlanabilirlik” Popper; “paradigma, olağan bilim, bunalım” Kuhn; “her şey uyar” Feyerabend. Ayrıca bilimsel bilginin özellikleri, tümevarım ve tümdengelim ayrımı ile bilimin değerlerden bağımsız olup olamayacağı gibi sorunlar da sorulabilir. Kuhn ile Feyerabend'in tarihsel yaklaşımını, Popper ve Viyana Çevresi'nin mantıksal yaklaşımından ayırmak da işini kolaylaştırır.
Bilmen Gerekenler
- Bilimsel bilgi: nesnel, olgusal, sınanabilir, sistemli; değişebilir ve düzeltilebilir.
- Ürün olarak bilim (mantıkçı pozitivistler) ↔ etkinlik olarak bilim (Kuhn).
- Bacon – bilgi güçtür; idoller; tümevarım yöntemi.
- Viyana Çevresi (mantıkçı pozitivizm) – doğrulanabilirlik ilkesi; metafizik önermeler anlamsızdır.
- Popper – yanlışlanabilirlik; genel önermeler kesin doğrulanamaz.
- Kuhn – paradigma, olağan bilim, bunalım, bilimsel devrim.
- Feyerabend – yöntemsel çoğulculuk; “her şey uyar”.
- Tümevarım özelden genele, tümdengelim genelden özele akıl yürütmedir.
Sık Yapılan Hatalar
- Popper'ın yanlışlanabilirlik ilkesini Viyana Çevresi'nin doğrulanabilirlik ilkesiyle karıştırmak.
- Kuhn'un bilimin birikimli ilerlediğini savunduğunu sanmak; o devrimci değişimi savunur.
- Bilimsel bilgiyi kesin ve değişmez saymak.
- Bacon'ın tümevarımını Descartes'ın akla dayalı tümdengelimci yöntemiyle karıştırmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Bilim Felsefesi testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Bilim Felsefesi testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu TYT Bilim Felsefesi testi 10 sorudan oluşur ve süresi 10 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.