AYT Ekosistemler Testi
AYT Coğrafya Ekosistemler konusundan 10 soruluk süreli test. Başla butonuna bas, soruları çöz; bitirdiğinde netini ve her sorunun çözümünü anında gör. Testin altında konu özetini de bulabilirsin.
- 10 soru
- 12 dakika
- Çözümlü
- Test 1/2
-
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bir ekosistemin cansız (abiyotik) bileşenlerinden biridir?Çözüm: Güneş ışığı, su, toprak, sıcaklık ve mineraller ekosistemin cansız bileşenleridir. Bakteriler, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar ise canlı (biyotik) bileşenlerdir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 2
Ekosistemlerde enerji akışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?Çözüm: Enerji Güneş'ten üreticilere, oradan tüketicilere tek yönlü akar. Her basamakta enerjinin büyük kısmı solunum ve ısı olarak kaybedildiğinden üst basamağa ancak bir bölümü aktarılır. Enerji maddeler gibi döngü oluşturmaz. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 3
Karbon döngüsünde aşağıdaki süreçlerden hangileri atmosfere karbondioksit katar?
I. Fotosentez
II. Canlıların solunumu
III. Fosil yakıtların yakılması
IV. Volkanik faaliyetlerÇözüm: Solunum, fosil yakıtların yakılması ve volkanik faaliyetler atmosfere CO₂ verir. Fotosentezde ise bitkiler atmosferdeki CO₂'yi alarak organik maddeye bağlar; yani fotosentez atmosferden karbon çeker. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi atmosferdeki serbest azotun bitkilerin kullanabileceği bileşiklere dönüşmesinde doğrudan rol oynar?Çözüm: Bitkiler atmosferdeki serbest azotu doğrudan kullanamaz. Baklagillerin köklerindeki bakteriler ve şimşek gibi olaylar azotu bileşiklere dönüştürerek toprağa kazandırır. Diğer seçenekler azot döngüsüyle doğrudan ilgili değildir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 5
Yıl boyunca sıcaklığın yüksek ve yağışın bol olduğu, bitkilerin çok katlı bir yapı oluşturduğu ve tür çeşitliliğinin karalarda en fazla olduğu biyom aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Ekvatoral kuşakta yer alan tropikal yağmur ormanlarında sürekli sıcak ve yağışlı iklim nedeniyle bitki örtüsü çok gür, katmanlı ve tür bakımından çok zengindir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 6
Yılın büyük bölümünde toprağın donmuş kaldığı, kısa yaz mevsiminde yalnızca yüzeyin çözüldüğü ve bitki örtüsünü yosun, liken ve bodur çalıların oluşturduğu biyom aşağıdakilerden hangisidir?Çözüm: Kutup çevresinde görülen tundrada toprağın derin kısmı sürekli donmuştur. Vejetasyon süresi çok kısa olduğundan ağaç yetişemez; yosun, liken ve bodur çalılar yaygındır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 7
Tarım alanlarında kullanılan gübrelerin yağmur sularıyla bir göle taşınması sonucunda göldeki algler kısa sürede aşırı çoğalmıştır. Ömrünü tamamlayan alglerin ayrıştırıcılar tarafından parçalanması suda çözünmüş oksijeni azaltmış ve balık ölümleri görülmüştür.
Bu süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?Çözüm: Metinde gübrelerle gelen besin maddelerinin algleri, yani üreticileri çoğalttığı belirtilmiştir; üretici sayısı azalmamış, artmıştır. Diğer yargılar metinden çıkarılabilir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 8
Su döngüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Döngünün temel enerji kaynağı Güneş'tir.
II. Bitkilerin terlemesi atmosfere su buharı katar.
III. Yer altı suları su döngüsünün dışında kalır.Çözüm: Buharlaşmayı sağlayan Güneş enerjisi döngünün kaynağıdır; terleme de atmosfere su buharı verir. Yer altı suları kaynaklar ve akarsular aracılığıyla yüzeye ve denizlere ulaştığı için döngünün bir parçasıdır. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 9
Türkiye'nin biyolojik çeşitlilik bakımından zengin olmasında aşağıdakilerden hangileri etkilidir?
I. Kısa mesafelerde farklı iklim özelliklerinin görülmesi
II. Yer şekillerinin çeşitli ve yükselti farklarının fazla olması
III. Farklı bitki coğrafyası bölgelerinin kesişim alanında bulunması
IV. Nüfusun kalabalık olmasıÇözüm: İklim çeşitliliği, engebeli ve yükselti farkı fazla arazi ile Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve İran-Turan bitki coğrafyası bölgelerinin kesişmesi biyoçeşitliliği artırır. Kalabalık nüfus ise biyoçeşitliliği artıran değil, baskı oluşturan bir etkendir. Bu soruda hata mı var? Bildir -
Soru 10
Bir ekosistemde ayrıştırıcıların tamamen ortadan kalktığı varsayılırsa ilk olarak aşağıdakilerden hangisinin ortaya çıkması beklenir?Çözüm: Ayrıştırıcılar ölü canlıları parçalayarak mineralleri yeniden toprağa kazandırır. Bunlar olmazsa önce ölü organik maddeler birikir, madde döngüleri aksar ve toprak zamanla besin bakımından fakirleşir. Bu soruda hata mı var? Bildir
Sonucun
Ekosistemler Konu Özeti
Ekosistem, belirli bir alanda yaşayan canlılar ile bu canlıları çevreleyen cansız ortamın karşılıklı etkileşim içinde oluşturduğu sistemdir. Canlı (biyotik) bileşenler üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardan oluşur. Cansız (abiyotik) bileşenler ise Güneş ışığı, su, hava, toprak, sıcaklık ve minerallerdir. Bir göl, bir orman ya da bir çayır ayrı birer ekosistemdir. Ekosistemin bileşenlerinden birinde meydana gelen değişiklik, zincirleme biçimde diğer bileşenleri de etkiler; bu nedenle ekosistemler dengeli ama hassas yapılardır.
Ekosistemde enerji Güneş'ten gelir ve üreticiler aracılığıyla besin zincirine girer. Enerji tek yönlü akar: her beslenme basamağında büyük bölümü ısı ve solunum yoluyla kaybedilir, üst basamağa ancak küçük bir kısmı aktarılır. Madde ise döngü hâlinde hareket eder. Su, karbon, azot ve oksijen döngüleri sayesinde maddeler canlılar ile cansız ortam arasında sürekli yer değiştirir. Ayrıştırıcılar ölü organizmaları parçalayarak mineralleri yeniden toprağa kazandırır ve döngülerin sürmesini sağlar.
Benzer iklim ve bitki örtüsü özelliklerine sahip geniş ekosistemlere biyom denir. Tropikal yağmur ormanı, savan, çöl, maki, step, tayga ve tundra başlıca kara biyomlarıdır. Biyomların dağılışında sıcaklık ve yağış belirleyicidir. Türkiye; farklı iklim tiplerinin görülmesi, engebeli yeryüzü ve üç bitki coğrafyası bölgesinin kesişiminde bulunması sayesinde biyoçeşitlilik bakımından zengindir. İnsan faaliyetleri ise kirlilik, habitat kaybı ve ötrofikasyon gibi sorunlarla ekosistem dengesini bozabilir.
Bilmen Gerekenler
- Ekosistemin canlı bileşenleri üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardır.
- Enerji akışı tek yönlüdür; madde ise döngüler hâlinde tekrar kullanılır.
- Fotosentez atmosferden CO₂ çeker; solunum, fosil yakıt kullanımı ve volkanizma CO₂ ekler.
- Serbest azot bitkilere ancak azot bağlayıcı bakteriler ve şimşek gibi olaylarla ulaşır.
- Tropikal yağmur ormanları tür çeşitliliğinin en fazla olduğu kara biyomudur.
- Tundrada toprak büyük ölçüde donmuştur; bitki örtüsü yosun ve likenlerden oluşur.
- Gübreli suların göllere karışması ötrofikasyona ve oksijen azalmasına yol açar.
Sık Yapılan Hatalar
- Enerjinin de madde gibi ekosistemde döngü oluşturduğunu sanmak.
- Fotosentezi atmosfere karbon katan bir süreç olarak düşünmek.
- Yer altı sularını su döngüsünün dışında saymak.
- Ayrıştırıcıların önemini yalnızca kötü koku ve çürümeyle sınırlı görmek.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekosistemler testini nasıl çözmeliyim?
Önce aşağıdaki konu özetini oku, ardından süreyi başlatıp soruları gerçek sınavdaki gibi çöz. Bitirdiğinde yanlış ve boş bıraktığın soruların çözümlerini incele; eksik kaldığın noktaları konu özetinden tekrar et ve testi yeniden çöz.
Ekosistemler testi kaç soru ve kaç dakika?
Bu AYT Ekosistemler testi 10 sorudan oluşur ve süresi 12 dakikadır. Test bittiğinde netin 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralına göre hesaplanır.